دبستان دخترانه (شاهد) تقوي پيشگان

میلادشان مبارک

مدیر دبستان حساس — 25 تير 1389

حسین سلطان عشق،

عباس ساقی عشق،

زینب شاهد عشق

و سجاد راوی عشق.

کاروان عشق در راه است

و خود "عشق" نیمه شعبان خواهد آمد...

اعیاد شعبانیه مبارک

میلاد گل رسول و زهرا و علی است زیـرا کـه جهــان خجسته زین نور جلی است

مــا را دگـــر از روز جـزا بیمی نیست چون بر دل ما عشق حسین ابن علی است

مـژده ای دل خــدای عشـــق رسید شـــاهــــدان را لــقـــــای عــشـــق رسیـد

معرفی کتاب و مسابقه

معاون آموزشي: شريفي — 24 تير 1389

معرفي كتاب

عنوان كتاب: تصميم هاي بزرگ جواني

نام نويسنده: محمد باقر پوراميني

انتشارات: مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه ي معاصر به سفارش كانون انديشه ي جوان

تاريخ انتشار: ويراست اول، تابستان 1385

چكيده

جوانی زیباترین و به یاد‌ماندنی ترین فراز زندگی است كه همانند آن را نمی توان یافت. امام علی (ع) جوانان را به اندیشه در گذر عمر و بهره مندی از این فرصت بی بازگشت فرا می خواند.

ایشان همچنین راه تصمیم ‌های بزرگ را در توكل، دوراندیشی و بلندهمتی می نمایاند. این تصمیم های بزرگ كه تحقق آن ها در جوانی سبب رشد و بالندگی می شوند، به قرار زیراند:

1- فراگیری دانش: امام علی (ع) رسم تحصیل را در خدامحوری، پشتكار، به كار بستن علم و احترام به استاد می داند.

2- ازدواج: از دیدگاه امام علی (ع)، بخشی از آثار مثبت این امر نیكو عبارتند از: كمال پاكی، عشق و یاری، ارضای غریزه و بقای نسل. همچنین ایشان ملاك های انتخاب همسر را در دین داری، رشد اخلاقی، عقلی و عاطفی، همتایی و اصالت خانوادگی بیان می كند.

3- اشتغال: انتخاب شغل مناسب سبب دوری شخص از سستی، كسب روزی حلال و … می شود.

4- اجتماعی شدن: امام علی (ع)، مرام معاشرت را در گشاده رویی، آراستگی، پرهیز از ستیزه جویی و فروتنی بیان می كند.

این كتاب كه از مجموعه “از چشم انداز امام علی (ع) ” می باشد، راهبری های امیرالمؤمنین (ع) را در عرصه تصمیم گیری جوانان ارائه می دهد.

فهرست مطالب

مقدّمه

پرتو نخست/ «جرعه جواني»

پرتو دوم/ «دفتر دانش»

پرتو سوم/ «بهار وصل»

پرتو چهارم/ «فصل اشتغال»

پرتو پنجم/ «نشاط اجتماعي»

پي نوشت

منابع و مآخذ

موفقيت، به مفهوم برخورداري از بسياري مواهب، هدف زندگي است. هر جواني خواهان كاميابي است و دوست دارد روزگار بهترين اندوخته هايش رادر اختيار وي قرار دهد. اين مهم در پرتو «تصميم گيري» قابل تحقق مي نمايد. تصميم گيري ويژگي اي است كه با توانايي تصور مقصد، راه هاي رسيدن به آن، انتخاب راه بهتر و عزم و اراده براي پيمودن راه رابطه دارد.

بايد ديد گزينش راه بهتر چگونه صورت مي گيرد؟

عامل ترجيح يك راه چيست؟

بينش ها، دانسته ها، رهنمودها، عادت ها، انس ها، عاطفه ها، هدف داري و بي هدفي، هركدام مي توانند عامل تصميم گيري باشند.

بي شك در اين نقطه كه پايگاه احراز شخصيت جوان است، بهره گيري ازديدگاه ها و راهبري هاي اميرمؤمنان علي (ع) نقشي تعيين كننده دارد و جوان را در عرصه تصميم گيري ياري مي دهد.

اي علي كه جمله عقل و ديده اي

شمّه اي واگو از آن چه ديده اي

باز باش اي باب بر جوياي باب

تا رسد از تو قشور اندر لباب

در اين دفتر، پس از درنگ در «نعمت جواني»، تصميم گيري هاي بزرگ اين مقطع مهم سنّي را در پنج پرتو «جرعه جواني»، «دفتر دانش»، «بهار وصل»، «فصل اشتغال» و «نشاط اجتماعي»، از چشم انداز امام، بررسي و نظاره مي كنيم.

به اميد رهروي و بهروزي؛ ان شاءالله.

محمّدباقر پوراميني

پرتو نخست/ «جرعه جواني»

ويژگي ها و زيبايي ها

جواني بهار با طراوت زندگي است. گل نشاط، شادابي، تلاش، اراده، پشتكار، نوگرايي، فضيلت جويي و گرايش هاي مذهبي در اين فصل مي شكفد و حيات را فرح بخش و شيرين مي كند. جرقه هاي هويت جويي، استقلال طلبي و تمايز يافتگي كه به نوعي با بازيابي و بازسنجي گذشته خود و جامعه همراه است، نخست در دوران جواني پديد مي آيد. البته در اين مقطع، خطربي هويتي، احساس پوچي، به هدر رفتن نيروهاي انساني و زدودن قدرت انديشه، سست شدن رشته هاي پيوند اجتماعي و احساس تعلق به جمع و به فراموشي سپردن انديشه هاي متعالي انسان نيز وجود دارد؛ آفاتي كه مي توان آن را ره آورد تهاجم گسترده انديشه هاي دنيا گرايانه دانست.

در كنار اين ويژگي ها، اميد به آينده مهم ترين خصوصيت زندگي يك جوان به شمار مي آيد. اميد چراغي است كه با روشن نگه داشتن آن نيازها، علايق، خواست ها و تمايلات سمت و سوي سالم مي يابد و با اتكا به نيروي اراده و تصميم، جامه عمل مي پوشد. جوان وقتي به شرايط موجود خود عشق مي ورزد و از اراده و تلاش برخوردار مي گردد كه افق آينده را روشن بيند. نشاط اميد بخش، نيروي محرّك براي حيات و لذت بردن از كوشش است. امام علي (ع) بر روشن ماندن چراغ اميد تأكيد مي ورزد و نااميدي را بزرگ ترين آفت آدمي مي شمرد:

(قلب الانسان) و ان ملكه اليأس قتله الأسف؛ هنگامي كه نااميدي قلب آدمي را تسخير كند، تأسف وي را از پاي در آورد. (1)

زندگي را يأس، خواب آور بود

اين دليل سستي عنصر بود

از دمش ميرد قواي زندگي

خشك گردد چشمه هاي زندگي (2)

نيازهاي دروني و خواست هاي عمومي جوانان، از جمله حس زيبايي دوستي آنان، مورد توجه و دقت اميرمؤمنان علي (ع) بود.

روزي آن حضرت با غلامش قنبر براي تهيه لباس به بازار رفتند و دو جامه خريد، يكي به سه درهم و ديگري به دو درهم. آنگاه به قنبر فرمود: لباس سه درهمي را تو بردار. قنبر گفت: مولاي من، شايسته تر آن است شما لباس سه درهمي بپوشيد؛ زيرا بر فراز منبر مي رويد و با مردم سخن مي گوييد. امام پاسخ داد: خير، تو جواني و مانند ديگر جوانان به آراستگي و زيبايي رغبت بسيار داري. (3)

امام همواره با رفتاري نيك و سرشار از مهرباني راهنماي جوانان مي گشت. آن بزرگوار فرزند جوانش را چنين رهنمود مي دهد: همانا دل جوان چون زمين ناكاشته آماده است كه هر بذري در آن افكنند مي پذيرد؛ و من پيش از آن كه دلت سخت شود و مغزت انباشته گردد، به پرورشت پرداختم تا كوشا به كار خويش رُوي آوري؛ و آنچه در پي آزمودن آني ـ پي آن كه رنج جست و جو بري ـ از تجربه اندوختگان به دست آوري و از تجربه آزمايي معاف گردي. بدان اميد كه آنچه بر ما گذشته است در يابي و آنچه براي ما تاريك بود، بر تو روشن شود. (4)

پند امام، دغدغه هاي شخصي و اجتماعي نسل نو را برطرف مي سازد؛ جوانان را به انديشه در گذر عمر و بهره مندي از فرصت ها رهنمون مي شود و راه تصميم هاي بزرگ و سامان دهي به وضعيت تحصيل، اشتغال وزندگي را مي نماياند.

درنگ در گذر عمر

جواني جرعه اي جانبخش است كه گذر عمر آن را به پيري مي آميزد.

فهل ينتظر اهل بضاضه الشباب الا حراني الهرم؛ آيا طراوت جواني را جز پژمردگي دوران پيري در انتظار است. (5)

اي جوان بر قامت خم گشته پيران نگر

رفته رفته زندگي بار گراني مي شود (6)

فرصت جواني غنيمتي است كه در جوي بار عمر به سرعت مي گذرد. در واقع «گذشت ساعت ها، عمر را مي كاهد» (7) و فرصت ها را نابود مي سازد:

اشدّ الغصص فوت الفرص؛ سخت ترين اندوه ها از دست رفتن فرصت ها است. (8)

براساس تحقيقات انجام شده، يك عمر 70 ساله به طور متوسط اين گونه مي گذرد:

الف) 25 سال خواب

ب) 8 سال مطالعه و تحصيل و يادگيري

ج) 6 سال استراحت و بيماري

د) 7 سال تفريح و تعطيلات

ه) 5 سال رفت و آمد

و) 4 سال صرف آماده كردن غذا

ز) 3 سال صرف آمادگي جهت انجام فعاليت هاي فوق

ح) 12 سال (باقي مانده) صرف كار مفيد (9)

زندگي كوتاه تر از آن است كه دست كم گرفته شود. امام علي (ع) همگان را به دريافتن فرصت ها فرا مي خواند:

بادر الفرصه قبل ان تكون غصّه؛ فرصت را درياب، پيش از آن كه از دست شدنش موجب اندوه گردد. (10)

امام ضمن سفارش به غنيمت شمردن فرصت ها، (11) بر شكار آن تأكيدمي ورزد (12) و مي فرمايد:

انتهزوا فرص الخير، فانها تمر مر السحاب؛ فرصت هاي خوب را دريابيد؛ زيرا همچون ابر مي گذرند. (13)

در منظر امام، بازنده كسي است كه عمرش را ببازد؛ (14) زيرا با گذر عمر پاره اي از حيات جوان برده مي شود: «هيچ عمر كننده، روزي از عمر را نمي گذراند، جز به ويراني يك روز از مدّتي كه دارد». (15)

شيئان لو بكت الدماء عليهما

عيناي حتي تؤذنا بذهاب

لم يبلغ المعشار من حقهما

فقد الشباب و فرقه الاحباب (16)

اگر چشم هايم بر دو چيز چندان خون بگريند تا به نابودي نزديك شوند، يك دهم حق آن ها را نگزارده ام: از دست دادن جواني و جدايي از دوستان.

برترين انديشه آن است كه فرصت عمر از دست نرود. (17) اين سخن، يك هشدار بزرگ است:

آنان كه وقتشان پايان يافته، خواستار مهلتند و آنان كه مهلت دارند كوتاهي مي ورزند. (18)

بايد از هدر رفتن گذشته عبرت گرفت و از تباه شدن آينده جلوگيري كرد. اين فكر كه «بايد سال ها قبل شروع مي كردم» يك انديشه مخرب است. درعوض بايد اين گونه انديشه كرد: «مي خواهم اكنون شروع كنم، بهترين سال هاي من پس از اين است». (19)

بقيه عمر المؤمن لا قيمه له يدرك بها ما قد فات و يحيي ما مات؛ باقي مانده عمر مؤمن قيمت ناپذير است. به وسيله آن گذشته جبران مي شود و آن چه مرده است، زنده مي گردد. (20)

زمان را بايد دريافت و فرصت را به ثروت تبديل كرد:

ان الليل و النهار يعملان فيك فاعمل فيهما و يأخذان منك فخذ منهما؛ شب و روز در تو كار و اثر مي كنند. تو نيز در آن ها كار كن. (آن دو) از تو مي گيرند، تو نيز از آن ها برگير. (21)

توصيه اصلي امام بهره گيري از زمان «حال» است. اين سخن اهميت واژه «الان» را نشان مي دهد؛ زيرا كه گذشته از كف رفته است و آينده در پرده ي ترديد قرار دارد. اكنون كه در آن به سر مي بريم، براي تلاش مغتنم است. ازاين رو، امام مي فرمايد:

الان الان، من قبل الندم؛ اينك! اينك! (زمان حال را دريابيد) پيش از آن كه پشيمان شويد. (22)

هم اكنون از هم اكنون داد بستان

كه اكنون است بي شك، زندگاني

مكن هرگز حوالت سوي فردا

كه حال و قصه فردا نداني (23)

بايدهاي تصميم

اراده و تصميم قوي از مشخصه هاي جوان نمونه است؛ چنان كه سستي و سهل انگاري از آفات زندگي زيبا شمرده مي شود. حضرت علي (ع) «سستي را از عوامل ناتواني» مي خواند (24) و راه درمانش را نشان مي دهد:

بيماري سستي دلت را با اراده قوي درمان كن. (25)

عزم و اراده (براي رسيدن به قله كمال) با راحت طلبي سازگار نيست، چه بسا خواب هاي شبانگاهي كه تصميمات روز را برهم زده است. (26)

سرعت و شتاب با روح پرتلاطم جوان همزاد است، ولي گاه اين ويژگي با تصميم گيري ناسازگار مي نمايد و به تخريب و حادثه مي انجامد. به منظور پختگي و افزايش ضريب درستي تصميم هاي نسل جوان، درنگ و دقّت در بايدهاي زير ضروري است:

الف) مددجويي

شرط نخست موفقيت در تصميم، توكل و ياري جستن از خداي هستي بخش است،

فَاذا عَزَمْت فَتَوكَّل عَلَي اللهِ ان اللهَ يُحِب المُتَوَكِّلين؛ (27) هنگامي كه تصميم گرفتي، به خدا توكل كن؛ زيرا خداوند توكل كنندگان را دوست دارد.

اميرمؤمنان (ع) نيز فرزند خويش را بر اين نكته رهنمون مي شد: در كارهايت از او مدد جوي و رازهاي خويش را كه از مردم پنهان مي داري، به او بگوي؛ سپس كليدهاي گنجينه هاي خود را به دست تو سپرد. اگر پاسخ گويي اش به طول انجاميد، نوميد مشو؛ زيرا بخشش به اندازه خواهش است و بسا پاسخ را دير دهد تا خواهش را به درازا كشاني و بيشترت بخشد. بسا چيزي خواهي و به تو ندهد، ولي دير يا زود بهتر از آنت دهد يا آن را به خاطر چيزي ديگر كه براي تو بهتر باشد، از تو باز دارد؛ زيرا بسا چيزي خواهي كه گرت دهد، به نابودي دينت انجامد. (28)

امام در فرازي ديگر فرزند جوان خويش را چنين سفارش مي كند:

بايد اساسي ترين درخواست تو از خدا آن چيزي باشد كه زيبايي اش برايت ماندگار و سختي اش برايت ناپايدار باشد. (29)

ب) دورانديشي

اساس هر تصميمي، دورانديشي است. همراهي اين دو، خوشبختي به ارمغان مي آورد؛ بدان حد كه «دورانديش در گرفتاري ها سرگشته نخواهدشد. » (30) «دورانديشي فن است. ثمره آن سالم ماندن از آسيب ها است، كسي كه دورانديشي او را پيش نبرد، ناتواني و درماندگي عقب نگاهش مي دارد». (31) امام (ع) در تبيين معناي دورانديشي به نكات زير اشاره مي كند:

الحزم كياسه؛ دورانديشي زيركي است. (32)

الحزم حفظ التجربه؛ دورانديشي نگه داري تجربه است. (33)

الحزم النظر في العواقب؛ دورانديشي عاقبت نگري است. (34)

الحزم مشاوره ذوي العقول؛ دور انديشي رايزني با خردمندان است. (35)

الحازم لايستبد برأيه؛ و دورانديش خودرأي نيست. (36)

و درباره فرجام كساني كه بي دور انديشي تصميم مي گيرند، مي فرمايد:

من تورط في الامور غير ناظر في العواقب فقد تعرض لمدرجات النوائب؛ هر كس دست به كاري زند بي آن كه در عواقب آن بينديشد، خود را در مهلكه گرفتاري ها اندازد. (37)

آن حضرت پايداري در تصميم را مرهون دورانديشي مي داند (38) و بر اين نكته تأكيد مي ورزد كه:

روّ تحزم فاذا استوضحت فاجزم؛ فكر كن تا دورانديش شوي؛ و چون همه جوانب كار برايت روشن شد، تصميم قطعي بگير. (39)

ج) بلند همتي

همت عالي، پيش نياز هر تصميم است و هر كه بر نردبان همت فراز آيد، به مقصود دست مي يابد. از سوي ديگر، بزرگ ترين ضعف انسان كوچك شمردن و به عبارت ساده تر، دست كم گرفتن خويش است. امام (ع) چنان باور داشت كه، انسان را چيزي مانند همتش بلند نمي گرداند. (40) حضرت بهترين همت ها را بلندترين آن ها مي داند (41) و مي فرمايد:

احسن الشّيم شرف الهمم؛ نيكوترين خصلت ها ارجمندي همت ها است. (42)

در منظر حضرت علي (ع)، آثار همت عالي عبارت است از: بردباري و وقار، كردار زيبا، عزت نفس، دست يابي به خواسته ها و رسيدن به مقصدعالي. (43)

گفت مغناطيس عشاق الست

همّت عالي است كشف و هر چه هست

هر كه را شد همت عالي پديد

هر چه جست آن چيز حالي شد پديد

هر كه را يك ذره همت داد، دست

كرد او خورشيد را زان ذره پست

نطفه ملك جهان ها همت است

پر و بال مر جان ها همت است (44)

با اين پيش زمينه، جلوه هايي از «تصميم هاي بزرگ دوران جواني» را به نظاره مي نشينيم.

پرتو دوم/ «دفتر دانش»

فراگيري دانش، اهتمام به پرورش فكر، شكوفا ساختن استعداد، آشنايي با پديده هاي نوآمد علمي، تلاش در جهت احراز صلاحيت تشخيص خير و شر و برخورداري از بينش درست در زندگي فردي و اجتماعي از دغدغه هاي اساسي نسل جديد است. شناخت جايگاه دانش و دانشمند و آشنايي با بايدهاي و نبايدهاي دانش آموزي، در تصميم جوان در اين حوزه مؤثر خواهد بود. بررسي ديدگاه امام علي (ع) در اين باره مي تواند جوانان را در سامان دادن حياتي پر بار و الاهي ياري دهد.

زلال علم

داناي امت، از دانش و منزلت آن چنين ياد مي كند:

ـ دانش زندگي است. (45)

ـ دانش چراغ خرد است. (46)

ـ دانش راهنمايي نيك است. (47)

ـ دانش بهترين هدايت گر است. (48)

ـ دانش راهبر بردباري است. (49)

ـ دانش ريشه هر خوبي است. (50)

ـ دانش سرآمد فضيلت ها و نقطه پايان آن است. (51)

ـ دانش مانع آفت ها است. (52)

ـ دانش حيات جان، روشن كننده خرد و ميراننده ناداني است. (53)

ـ دانش حيات دل، روشن كننده ديدگان از نابينايي و نيرو بخش بدن ها از ناتواني است. (54)

ـ دانش، ميراثي گرانبها است. (55)

علم بال است مرغ جانت را

بر سپهر او برد روانت را

علم دل را به جاي جان باشد

سر بي علم بدگمان باشد

علم نور است و جهل تاريكي

‌علم راهت برد به تاريكي (56) ‌

تحصيل علم به دوراني خاص منحصر نيست. دوران كودكي و نوجواني نقطه عطف دانش آموزي است اين مسير پايان ندارد؛ زيرا «ظرف دانش» هرگز پر نمي شود. حضرت علي (ع) مي فرمايد:

هر ظرفي، وقتي چيزي در آن مي گذارند، گنجايش خود را از دست مي دهد؛ مگر ظرف دانش كه با افزودن آن، گنجايشش بيش تر مي شود. (57)

بر اساس ديدگاه امام، دانش بيش از آن است كه به احاطه درآيد. (58) بر اين اساس، آن بزرگوار دانشمند را چنين تعريف مي كند:

العالم من لايشبع من العلم و لايتشبع به؛ دانشمند كسي است كه از دانش سير نشود و خود را سير ننماياند. (59)

در منظر امام، برتري مردم به دانش ها و خردها است نه ثروت ها و تبارها. (60) بي ترديد اين نكته مهم بر تصميم گيري ها سايه مي افكند تا چراغ دانش همواره روشنايي بخش زندگي باشد. كميل بن زياد نخعي مي گويد: روزي علي بن ابي طالب (ع) دستم را گرفت و به بيابان برد. چون به صحرا رسيد، آهي دراز كشيد و گفت: اي كميل، اين دل ها آوندها (ظرف ها) است و بهترين آن ها نگاهدارنده ترين آن ها. پس آن چه مي گويم به خاطر دار. كميل، دانش به از مال است كه دانش تو را پاسبان است و تو مال را نگهبان؛ مال با هزينه كردن كم آيد و دانش با پراكنده شدن فزوني يابد. پرورده مال با رفتن مال با تو نپايد. اي كميل پسر زياد، شناخت دانش، دين است كه بدان گردن بايد نهاد. آدمي درزندگي به دانش، طاعت پروردگار آموزد و براي پس از مرگ نام نيك اندوزد؛ و دانش فرمانگذار است و مال فرمان بردار. كميل، گنجوران مال ها مرده اند، گرچه زنده اند؛ و دانشمندان، چندان كه روزگار پايد، پاينده اند؛ تن هاشان ناپديدار است و نشانه هاشان در دل ها آشكار. (61)

حالت مال و علم اگر خواهي

تا بداني كه هر يكي چون است

مال دارد چو بدر(62) روي به كاست

علم چون ماه نو در افزون است

طلب مال بهر علم بود

هر كه را طلعت همايون است (63)

پيش دستي كردن در فراگيري دانش و بهره جستن از فرصت ها براي دانش آموزي از توصيه هاي مهم امام است:

پس به سوي [كشت زار] دانش بشتابيد، قبل از آن كه بوته آن خشك شود و پيش از آن كه به خود پردازيد و فرصت گرفتن علم از اهل آن از دست رود. (64)

جايگاه دانش را در پاسخ امام پيرامون چيستي خير و نيكي پي مي گيريم:

خير آن نيست كه مال و فرزندت بسيار شود، بلكه خير آن است كه دانشت فراوان گردد. (65)

رسم تحصيل

گونه گوني دانش بيش از آن است كه به شماره درآيد. مهم سودمند و سزاوار بودن دانش است. امام (ع) در اين باره مي فرمايد:

خذوا من كل علم احسنه؛ علوم بسيار است. پس از هر دانشي بهترين آن را فراگيريد. (66)

انفع العلم ما عمل به؛ سودمندترين دانش، دانشي است كه به كار بسته شود. (67)

و اعلم انه لا خير في علم لاينفع و لاينتفع بعلم لايحق تعلمه؛ بدان، در دانش ناسودمند خيري نيست و آموختن دانشي كه سزاوار آموختن نيست، سودي ندهد. (68)

موفقيت در هر علمي، مرهون پايبندي به آيين دانش جويي و رسم تحصيل است. در نگاه امام (ع) منشور دانش اندوزي پنج بعد اصلي دارد. اين ابعاد عبارت است از:

الف) خدا محوري

هر علمي بايد رنگ خدايي داشته باشد و عطر اخلاص آن، فضاي دل و جامعه را آكنده سازد؛ زيرا از دانش، ضلالت خيزد و هدايت. اين آسيب رابايد با تقوا ترميم كرد. امام علي (ع) لغزش و بي تقوايي دانشمند را مانند شكستن كشتي زيان بار و فاجعه آفرين مي داند (69) و مي فرمايد:

لايزكو العلم بغير ورع؛ بدون پرهيزگاري دانش رشد نمي كند. (70)

خدايي بودن دانش، هم زمينه اصلاح دانشجو را فراهم مي آورد و هم ديگران را سودمند مي سازد. در نظر امام (ع) آثار اين دانش عبارت است از: پرستش (71) و خالص گردانيدن عمل براي خدا. (72)

ب) پشتكار

دانش با تن آسايي و راحت طلبي به دست نمي آيد. همّت، دقّت و پشتكار رمز پيشرفت است. امام (ع) مي فرمايد:

علي المتعلم ان يدأب نفسه في طلب العلم و لايمل من تعلمه و لايستكثر ماعلم؛ بر دانش پژوه است كه خود را در طلب علم كوشا سازد و از آموختن دانش خسته نشود و دانسته هاي خود را زياد نشمارد. (73)

لايحرز العلم الا من يطيل درسه؛ دانش را به دست نمي آورد مگر كسي كه مدت ها بياموزد. (74)

من اكثر الفكر فيما تعلّم اتقن علمه و فهم مالم يكن يفهم؛ هر كه در آموخته هايش زياد بينديشد، دانش خود را استوار گرداند و آن چه نمي فهميده است بفهمد. (75)

كل شي ء يعز حين ينزر الا العلم، فانّه يعز حين يغزر؛ هر چيزي وقتي كم شود ارزش مي يابد؛ مگر دانش كه وقتي زياد شود ارزشمند مي گردد. (76)

لا فقه لمن لايديم الدرس؛ كسي كه در خواندن و آموختن پي گير نباشد، از فهم و دانش برخوردار نشود. (77)

آن بزرگوار فرزندش را چنين اندرز مي دهد: دانا كسي است كه دريابد آن چه مي داند، در برابر آنچه نمي داند، اندك است و بدين سبب خود را نادان شمارد؛ به مدد آن چه دريافته است، بر كوشش خود در جستن دانش بيفزايد و پيوسته جوينده و شيفته دانش باشد و از آن بهره گيرد. (78)

ج) به كار بستن علم

علم با عمل، كمال به شمار مي آيد و ارزش دانش در به كار بستن آن است.

ثمره العلم العمل به؛ ثمره علم، به كار بستن آن است. (79)

امام دانش بدون عمل را مايه گرفتاري دانسته، (80) مي فرمايد:

علم بلا عمل كشجر بلا ثمر؛ دانشي كه با عمل همراه نباشد، چون درخت بي ميوه است. (81)

د) احترام به استاد

«مجلس دانش، باغ بهشت است» (82) و آموزگاران سخت كوش و دلسوز باغبانان آن شمرده مي شوند. فروتني در برابر استاد و احترام به وي از وظايف هر جوينده علم است. حضرت علي (ع) مي فرمايد:

تواضعوا لمن تعلمونه العلم؛ در برابر كسي كه از او دانش مي آموزيد، فروتن باشيد. (83)

امام (ع) بخشي از حقوق آموزگار را چنين بر مي شمارد:

هرگاه استاد در ميان جمعي بود، بر همگان سلام كني و به او نيز سلام گويي. روبه رويش بنشيني. در حضور او با دست و چشم و ابرو اشاره نكني. در مخالفت با نظر وي نگويي " فلاني چنين گفته است ". نزد او از كسي غيبت نكني. در مجلسش از نجوا بپرهيزي. اگر خسته بود، در پرسش كردن اصرار نورزي. از طول مجالست با او به تنگ نيايي. زيراحكايت همنشيني با او حكايت درخت خرمايي است كه انتظار مي كشي تا از آن چيزي برايت فروافتد. (84)

پيرايش آفات

دانشجو، به اقتضاي گستره آموخته هاي علمي اش، دستخوش آسيب ها و آفات بسيار است؛ آفاتي كه پيرايش آن هابراي زلال ماندن جويبار دانش ضروري و بايسته است. مادّي گرايي، تعصب، تكبّر، خودبيني، خودنمايي و ستيزه جويي بخشي از اين آفات شمرده مي شود. امام علي (ع) مي فرمايد:

خذوا من العلم ما بدا لكم و اياكم ان تطلبوا لخصال اربع: لتباهوا به العلما، او تماروا به السفهاء، او تراؤوا به في المجالس، او تصرفوا وجوه الناس اليكم للترؤس؛ از علم هر آنچه برايتان پيش مي آيد، فراگيريد؛ و زنهار كه آن رابراي چهار كار بياموزيد: فخر فروشي به دانشمندان، ستيزه با نادانان، خودنمايي در مجالس يا جلب كردن توجه مردم به خود براي رياست كردن بر آن ها. (85)

امام، خودپسندي را ضد درست فهمي و آفت خرد مي داند. دانشجويان را از بسيار انگاشتن اندوخته هاي علمي باز مي دارد و مي فرمايد: من تو را به گونه گوني ناداني هايت مي كوبم و سرزنش مي كنم تا خود را دانا نپنداري و اگر چيزي به تو رسيد كه معرفتي يافتي، آن را چندان بزرگ نگيري. (86)

نزد من جان بهتر از بال و پر است

جان بماند باقي و تن ابتر است

اين سلاح عجب من شد اي فتي

‌عجب آرد معجبان را صد بلا (87)

پرتو سوم/ «بهار وصل»

ازدواج» حادثه شيرين و تحول به يادماندني دوران جواني است. در اين روي داد، شكوفه هاي صفا، محبت و شيدايي مي شكفد و حياتي سبز و همراه با مسرّات معنوي و لذت هاي سالم آغاز مي شود. آثار، موانع، بايدها، نبايدهاي ازدواج از محورهاي مهم تصميم گيري است. اهم اين محورها را در پرتو مكتب علي (ع) به نظاره مي نشينيم.

لبخند پيوند

آدمي چنان آفريده شده است كه به طور فطري و طبيعي سمت ازدواج و سامان دادن خانواده رهنمون مي شود. شواهد نشان مي دهد بيش از 90 درصد جمعيت جوامع گوناگون در خلال زندگي خود ازدواج مي كنند. (88) كساني كه تن به ازدواج نمي دهند و از اين " سنّت الاهي " سرپيچي مي كنند، نوعي خامي در وجودشان باقي مي ماند و بسياري از گونه هاي وجودي شان شكوفا نمي شود. به گفته استاد مطهري «يك پختگي هست كه جز در پرتو ازدواج پيدا نمي شود»: (89)

ازدواج اولين مرحله خروج از خودِ طبيعي فردي و توسعه پيدا كردن شخصيت انسان است و كساني كه اين دوران را نگذرانده اند تا آخر عمر يك نوع "خامي " و "بچگي " در آن ها وجود داشته است. (90)

اسلام تجرد را زشت دانسته، جوانان را سمت تأهل فرا مي خواند. خطرناك ترين پيامد تجرد فراهم آمدن بستر رخنه شيطان و وسوسه هاي او است كه به مختل شدن آرامش رواني و در بند ِ تمايلات قرار گرفتن انسان مي انجامد. امام (ع) مي فرمايد:

تزجوا، فان رسول الله كثيرا ما كان يقول: من كان يحب ان يتبع سنتي فليتزوج، فان من سنتي التزويج؛ ازدواج كنيد؛ زيرا رسول خدا (ص) فراوان مي فرمود: هر كه دوست دارد از سنت من پيروي كند، به ازدواج روي آورد؛ زيرا ازدواج [بخشي]‌ از سنت من است. (91)

آثار ازدواج

پيوند دختران و پسران آثار فردي و اجتماعي و مادي و معنوي بسيار به ارمغان مي آورد. امام علي (ع) بخشي از آثار ازدواج را چنين يادآور مي شود:

الف) كمال پاكي

پاكيزگي جوان در گرو همسر گزيني است و پاكي دل در پرتو ازدواج تأمين مي شود:

من احب ان يلقي الله طاهرا مطهرا فليلقه بزوجه؛ هر كس كه دوست دارد پاك و پاكيزه با خداوند ملاقات كند، بايد همراه با همسر و همدم خود به ديدار محبوب برود. (92)

در سخنان معصومان، از گشوده شدن درهاي رحمت آسماني و وزش نسيم احسان و فيض الاهي، به هنگام ازدواج خبر داده شده است. (93) بي ترديد كامل شدن دين فرد را نيز مي توان جلوه اي از لطف خدا دانست:

لم يكن احد من اصحاب الرسول يتزوج الا قال رسول الله كمل دينه؛ هيچ يك از ياران رسول خدا (ص) ازدواج نمي كرد؛ مگر اين كه پيامبر اكرم درباره اش مي فرمود: دينش كامل شد. (94)

ب) عشق و ياري

عشق، مصاحبت و دستيابي به انتظارات سه دليل مهم ازدواج شمرده شده است. روان شناسان در تعريف اين سه مقوله چنين گفته اند:

عشق، مجموعه اي از احساسات عاطفي مثبت به طرف مقابل است. از نظر ماهيت، توجه، مراقبت، صميميت و نزديكي، انگيختگي و رابطه حسنه اجراي گونه گون اين احساسات به شمار مي آيد.

مصاحبت، ميل شديد به گفت گو و همنشيني آميخته با همدلي است كه زندگي زناشويي به آن نياز خاص دارد. تبادل تجربه، شناخت و پذيرش و تفاهم در پرتو مصاحبت پديد مي آيد.

انتظارات، همان علاقه به تأمين نيازهاي خود و طرف مقابل است كه در پرتو آن دو طرف از مواهب عمومي زندگي بهره مند مي شوند. (95) قرآن كريم آرامش و روان را كه برآيند پيوند ازدواج است، چنين توصيف مي كند:

وَ مِن ءَايتِه أن خَلَق لَكُم مِّن أَنفُسِكُم أَزْوَجاً لِّتَسْكُنُوا الَيْهَا وَ جَعَل بَيْنَكُم مَّوَدَّه وَ رَحْمَه اءن فِي ذَلِك لايَت لِّقَوْم يَتَفَكَّرُون؛ (96) از نشانه هاي او اين كه از (نوع) خودتان همسراني براي شما آفريد تا بدان ها آرام گيريد؛ و ميانتان دوستي و رحمت نهاد. آري، در اين (نعمت) براي مردمي كه مي انديشند قطعا نشانه هايي است.

زيباترين و كامل ترين كانوني كه مي توان آن را الگوي زندگي ازدواج كردگان به شمار آورد، زندگي مشترك امام علي (ع) و حضرت زهرا (س) است. امام به همسرش چنين مي فرمايد:

كُنّا كزوج حَمامه في أيكِه مُتَمَتِّعين بصحَّه و شباب؛ (97) من و تو همانند دو كبوتر در يك آشيانه، بوديم از سلامتي و نشاط جواني بهره مي برديم.

ج) ارضاي احساس جنسي

ازدواج را مي توان وسيله كامجويي و ارضاي نيازهاي جنسي جوان دانست. تمايل جنسي از نيرومندترين غرايز انسان است. اين نيرو كه از آغاز تولد به صورت نهفته در وجود آدمي به وديعه نهاده شده است، با شروع دوران نوجواني، آرام آرام بيدار مي شود و رفته رفته تمام وجود نوجوان را تحت تاثير قرار مي دهد. نوجوان خود را در چنگال نيرومند اين غريزه بي دفاع و ناتوان مي يابد و آن را از اراده و اقتدار شخصي خويش بيرون احساس مي كند. به همين دليل، بيداري اين غريزه مشكلاتي به ارمغان مي آورد.

غريزه جنسي، مانند تشنگي و گرسنگي و ديگر نيازها، وجود آدمي را در جهت ارضا به فعاليت وا مي دارد و سمت حصول نتيجه پيش مي برد. شيوه هاي ارضاي اين غريزه مختلف است. برخي از آن ها مانند ازدواج با طبيعت انساني سازگاري دارد؛ پاره اي ديگر با طبيعت بشر ناسازگار است و انحراف جنسي خوانده مي شود. كام جويي از خود (خود ارضايي) و همجنس گرايي نمونه اي از اين انحرافات شمرده مي شود. تكيه بر نظام اخلاقي و معنوي، خويشتن داري و كنترل تظاهرات حيات جنسي از اصول مهم فرهنگ اسلامي است. از اين رو ازدواج و بهره جستن از اين لذت در اوان جواني بهترين و مهمترين تصميم شمرده مي شود. (98) تسهيل و تسريع ازدواج جوانان در شمار وظايف والدين جاي دارد:

از حقوقي كه فرزند به پدر خود دارد، يكي اين است كه وقتي فرزند بالغ شد، وسايل ازدواجش را فراهم كند. (99)

حضرت علي (ع) فراهم آوردن زمينه ازدواج جوانان را از بهترين كارها مي داند و مي فرمايد:

افضل الشفاعات ان يشفع بين اثنين في نكاح حتي يجمع شملها؛ بهترين وساطت ها اين است كه ميان دو تن در امر ازدواج وساطت شود تا سرو سامان يابند. (100)

د) بقاي نسل

پديد آمدن فرزند، ره آورد پيوند دختر و پسر است. علي (ع)، به نقل از رسول خدا (ص)، فرزند نيك را «گل» مي خواند:

الولد الصالح ريحانه من ريحان الجنّه؛ فرزند صالح گلي از گل هاي بهشت است. (101)

دغدغه هاي جوان

گزينش همسر و انس با وي آرزوي هر جواني است؛ آرزويي كه روز به روز مشكلات و موانعش فزوني مي يابد. در يك نظر سنجي كه در سال 1379در يكي از دانشگاه هاي جنوب كشور به انجام رسيد، گروهي از جوانان امور زير را سبب تأخير ازدواج، خواندند: (102)

ـ كمبود امكانات مالي و گراني 5/78 %

ـ عدم زمينه هاي مناسب آشنايي بين جوانان 5/46 %

ـ مشكلات تحصيلي 5/54 %

ـ سنگين بودن شرايط خانواده همسر و مهريه هاي سنگين 5/37 %

ـ وجود آداب و سنت هاي غلط خانوادگي 21 %

ـ بلند پروازي جوانان 5/34 %

در يك نظر سنجي ديگر كه در محيطي آموزشي صورت گرفت، جوانان موانع و مشكلات جاري را چنين برشمرده اند: (103)

ـ نيافتن همسر مناسب 8/33 %

ـ وضعيت تحصيلي 4/32 %

ـ علل مادي 1/22 %

از نظر دانشجويان پسر و دختر دو دانشگاه شهر تهران، مشكلات و موانع ازدواج عبارت است از: اقتصاد، مسكن، عدم امكان آشنايي قبل از ازدواج، باورهاي غلط خانواده ها، تصميم گيري، ملاك هاي غلط جامعه در انتخاب همسر، نداشتن شغل مناسب، سختگيري هاي والدين. (104)

با توجه به نظر سنجي ها، مشكل تحصيلي و اقتصادي دغدغه جدي جوانان است. وضعيت تحصيلي، يك نگراني واقعي نيست؛ زيرا ازدواج نه تنها با تحصيل منافاتي ندارد، بلكه با فراهم آوردن فضاي آرام ذهني، شوِر و انگيزه تحصيل را افزون مي سازد. البته مي توان دوران تحصيل را با عقد شرعي سپري كرد.

فراواني مهر نيز از نگراني هاي جوانان است. بي ترديد تعادل مهر مي تواند به افزايش ازدواج بينجامد. حضرت علي (ع)، ضمن اشاره به اين نكته كه هيچ پيوندي بدون مهريه صورت نمي گيرد، (105) بر خودداري از فزون خواهي در مهريه تأكيد مي ورزد:

لاتغالوا في مهور النساء فتكون عداوه؛ در مهريه هاي زنان زياده روي نكنيد؛ زيرا دشمني و كدورت در پي خواهد داشت. (106)

تاريخ نگاران داستان ازدواج امام علي (ع) و مهريه ناچيز حضرت زهرا (س) را چنين ذكر كرده اند: حضرت علي (ع) خدمت رسول اكرم (ص) شتافت و از حضرت فاطمه (س) خواستگاري كرد. پيامبر خدا خوشحال شد. برخاست، به اتاق دخترش زهرا (س) رفت و نظر آن حضرت را جويا گشت. سكوت فاطمه نشان رضايت او بود. آنگاه نزد علي (ع) بازگشت و فرمود: براي مهريه چيزي داري؟

علي (ع) پاسخ داد: يا رسول الله، تمام زندگي ام يك شمشير، يك زره و يك شتر است.

حضرت فرمود: شمشير و شتر را نگه دار، زره ات را مهر قرار دادم. (107)

گشايش كار

نداشتن اندوخته كافي و عدم تمكن مالي، از نگراني هاي فراگير پسران جوان است. آنان شيفته ازدواجند و در آرزوي همدم به سر مي برند؛ ولي مشكل اقتصادي را سدّ بزرگ دستيابي به آرزوها مي دانند. اين ديدگاه جوانان درست مي نمايد؛ ولي نبايد اجازه داد بهترين فرصت حيات بازيچه دست مشكلات گردد. بايد تصميم گيري با حداقل ها انجام گيرد. بلند پروازي و درانتظار آينده بودن سبب از دست رفتن «بهار وصل» مي گردد. افزون بر اين، دقت در آموزه هاي پيشوايان دين به گشايش فضايي نوين در تصميم گيري هامي انجامد. آن پاكان روزي را در گروِ ازدواج مي دانند:

اتخذوا الاهل، فانه ارزِ لكم؛ خانواده تشكيل دهيد كه براي شما روزي آورتر است. (108)

تزوجوا النساء، فانهن ياتين بالمال؛ با زنان ازدواج كنيد. آنان ثروت و روزي مي آورند. (109)

همراه ساختن «تلاش» و «توكل» كليد اين تصميم بزرگ است. گشايش كار وعده اي الاهي است كه بسياري آن را تجربه كرده اند. خداوند جوانان را نيز به تجربه آن فرا مي خواند:

وَ أَنكِحُواْ الايَمَي مِنكُم وَ الصَّلِحِين مِن عِبَادِكُم وَ اءمَائِكُم اءن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِم اللهُ مِن فَضْلِه وَ اللهُ وَاسِع عَلِيم؛ (110) بي همسران خود را همسر دهيد. اگر تنگدستند، خداوند آنان را از فضل خويش بي نياز خواهد كرد؛ وخدا گشايش گر دانا است.

ملاك هاي انتخاب

ازدواج از مهم ترين تصميم هاي زندگي به شمار مي آيد. شتاب زدگي و بدون تحقيق و بررسي در اين مسير گام برداشتن نكوهيده است. چنان كه شتاب در كردار نيك پسنديده است، دقت نيز ضرورت دارد؛ زيرا دقت در امور موفقيت راتضمين مي كند و از مشكلات مي كاهد. روان شناسان معتقدند هر اندازه زن و مرد قبل از ازدواج اطلاعات صحيح تر و دقيق تر درباره يكديگر داشته باشند، بهتر مي توانند موفقيت يا شكست زناشويي خود را پيش بيني كنند. (111) سفارش هاي اميرمؤمنان (ع) پيرامون ملاك هاي انتخاب به دو دسته تقسيم مي شود:

الف) ويژگي هاي فردي

ويژگي هاي فردي پسر و دختر مناسب براي ازدواج، چنين است:

- 1. دين داري

در انتخاب همسر، ايمان نخستين ملاك به شمار مي آيد؛ زيرا انسان باايمان، به علت ارتباط قلبي با خدا و برخورداري از نيروي كنترل كننده دروني، فردي قابل اعتماد است و به پيمان هايش عمل مي كند. تجربه نشان داده است كساني كه ايمان ندارند پس از تشكيل زندگي مشترك، به دليل نداشتن ارزش هاي ثابت معنوي، با وزش نخستين باد ناموافق پيوند مي گسلند. پيامبر اكرم (ص) يارانش را چنين سفارش مي كرد:

عليك بذوات الدين؛ بر تو باد كه همسر دين دار انتخاب كني. (112)

اذا اتاكم من ترضون دينه و امانته فزوجوه؛ هرگاه كسي براي خواستگاري نزدتان شتافت كه از دين و امانتش مطمئن و راضي بوديد، وي را به ازدواج درآوريد. (113)

- 2. رشد اخلاقي

اخلاق نيك بهترين سرمايه و شاخص ترين شرط ازدواج است. حضرت علي (ع) يارانش را از ازدواج با آنان كه اخلاق پريشان و ناشايست دارند، نهي فرمود. (114)

- 3. رشد عقلي

عاقل كسي است كه كارها را در موقعيت مناسب انجام دهد و درست و نادرست را بشناسد. محرومان از رشد عقلي، حتي اگر انديشه خدمت در سر پرورانند، به دليل درك ناقص خويش زيان مي رسانند. بدين سبب، معصومان ما را از ازدواج با ابلهان بازداشته اند.

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

اياكم و التزويج الحمقاء، فان صحبتها بلاء و ولدها ضياع؛ از ازدواج با احمق بپرهيزيد؛ زيرا زندگي با او بلا است و فرزندش تباه مي شود. (115)

- 4. رشد عاطفي

توانايي كنترل احساسات منفي و مثبت و بروز نفرت و خشم و عشق و شادي در محدوده مورد قبول جامعه، رشد عاطفي خوانده مي شود. زن و مرد بايد از توان داد و ستد عاطفي برخوردار باشند. (116) حضرت علي (ع) همسر همراه و همدل را مايه انس و پايبندي به خانواده مي داند (117) و زن موافق را يكي از دو آسايش مي شمارد. (118) امام جوانان را چنين اندرز مي داد: از خداوند همسري مهربان، شيفته و سپاس گزار درخواست كنيد؛ همسري كه اگر به او بدي كرديد، از شما درگذرد و اگر بر او وارد شويد، شادتان سازد. (119)

ب) همتايي و همانندي

تناسب، همانندي، همتايي و هماهنگي (كفو بودن) از ملاك هاي بنيادين ازدواج است. هر اندازه دختر و پسر از نظر ويژگي هاي گوناگون نزديك تر باشند، پيوند ازدواج آن ها استوارتر و عميق تر خواهد بود. امام علي (ع) از پيامبر اكرم (ص) چنين روايت كرده است:

انكحوا الاكفاء؛ با همتايان خود ازدواج كنيد. (120)

ويژگي همانندي، در ابعاد گوناگون اخلاقي، فرهنگي، اجتماعي، خانوادگي، اقتصادي، تحصيل و حتي سن قابل بررسي است:

- 1. ايمان

پاي بندي به دين و ارزش هاي ديني از عوامل خوشبختي به شمار مي آيد. همانندي در ايمان، همسران را به انجام دادن كردار نيك و دوري از اعمال خلاف اخلاق وا مي دارد. حضرت علي (ع) به جوانان چنين سفارش مي كند:

از خدا همسري بخواهيد كه اگر ياد پروردگار كرديد، ياري و همراهي تان كند؛ و چنانچه در سايه غفلت خداي را از ياد برديد، يادتان آورد. (121)

- 2. اصالت خانوادگي

اين ويژگي، از اساسي ترين ملاك هاي ازدواج است. شناخت خصوصيات و وضعيت تربيتي ـ فرهنگي خانواده همسر آينده، در ايجاد تفاهم در زندگي زناشويي نقش محوري ايفا مي كند. بررسي ها نشان مي دهد تفاوت هاي بارز فرهنگي، تربيتي و اخلاقي در خانواده هاي زن و شوهر از مهم ترين عوامل طلاق در ايران است. (122) شخصيت اخلاقي و معنوي كساني كه در خانواده هاي نجيب و سالم بار آمده اند، عمق و اصالت بيش تر دارد. پيامبر (ص) از ازدواج باگياه رسته در زباله ها نهي فرمود و اين گروه را چنين شناساند: زن زيبايي كه در خانواده زشت رشد كرده است. (123)

البته همتايي در سن، تحصيلات، زيبايي، محيط و فرهنگ و وضعيت اقتصادي و اجتماعي نيز شايسته دقت است.

پرتو چهارم/ «فصل اشتغال»

تصميم گيري درباره كار از مقاطع حساس زندگي به شمار مي آيد. امام علي (ع) در خصوص جايگاه، گزينش و ابعاد كار و مسائل پيراموني آن رهنمودهايي گران بها ارائه فرموده است. بي ترديد بهره گيري از سخنان راهبردي آن حضرت ما را در رسيدن به نيكبختي دو جهان ياري مي دهد.

كرامت كار

انجام دادن فعاليتي ويژه، با هدف خاص، كار خوانده مي شود. كار ازسويي اسباب شكوفايي جسم و جان و پاكيزگي روح را فراهم مي كند و ازسوي ديگر، انسان را از گرايش به فساد و پليدي باز مي دارد. امام علي (ع) درباره كار چنين فرموده است:

العمل شعار المومن؛ كار شعار مومن است. (124)

العمل يبلغ بك الغايه؛ كار تو را به هدف مي رساند. (125)

من يعمل يزدد قوه؛ آن كه در ميدان عمل مي كوشد، قدرت خويش را افزايش مي دهد. (126)

امام دركنار تشويق به كار، مردم را از تنبلي و كاهلي باز مي دارد:

بالعمل يحصل الثواب بالكسل؛ با كار، پاداش به دست مي آيد نه با تنبلي. (127)

آن حضرت جوان مؤمن را از تنبلي دور مي داند (128) و اين پديده را بزرگ ترين آفت موفقيت مي شمارد. (129) در نگاه آن امام راستين، تنبلي جز ناكامي، تهي دستي، نابودي و تباهي آخرت ره آوردي ندارد.

من دام كسله خاب امله؛ كسي كه پيوسته تنبلي كند، در رسيدن به آرزويش ناكام ماند. (130)

اياكم و الكسل، فانّه من كسل لم يودّ حق الله عزوجل؛ از تنبلي بپرهيزيد، زيرا كاهل حق خداي عزوجل را نمي گزارد. (131)

الكسل يفسد الاخره؛ تنبلي آخرت را تباه مي كند. (132)

في التواني و العجز انتجت الهلكه؛ از سستي و ناتواني، نابودي زاده شده است. (133)

ان الاشياء لما ازدوجت، ازدوج الكسل و العجز فنتجا بينهما الفقر؛ آن گاه كه اشيابه يكديگر پيوستند، تنبلي و ناتواني با هم ازدواج كردند و از آن ها فقر پديد آمد. (134)

گزينش شغل

كاري كه انسان پس از بلوغ و پذيرش مسؤوليت اجتماعي به عهده مي گيرد، شغل خوانده مي شود. تامين زندگي مادي و پذيرش مسؤوليت اجتماعي يكي از خواسته هاي جوانان است و آنان را به انتخاب شغل مي كشاند. جوان در پي آن است، با پذيرش يك شغل، در جهت رفع نياز جامعه گام بردارد و در سايه آن به استقلال اقتصادي دست يابد. امير مؤمنان علي (ع) پيروانش را به گزينش شغل فرا مي خواند (135) و «حرفه» را (136) «گنج» تلقي مي كرد: (137)

حرفه المرء كنزٌ؛ پيشه انسان گنج است.

گزينش شغل، افزون بر استقلال اقتصادي، آثار مطلوب ديگري نيز به ارمغان مي آورد. صرف انرژي در راه مطلوب، ايجاد روابط اجتماعي، شكوفايي استعدادهاي حرفه اي افراد، استقلال اجتماعي و خشنودي خاطر ناشي از سودمندي براي جامعه بخشي از آثار شغل به شمار مي آيد. (138) جوان براي انتخاب شغل با عوامل تعيين كننده و نيز مشكلاتي روبه رو است. آگاهي از اين عوامل و مشكلات، در گزينش شغل مناسب بسيار سودمند مي نمايد.

الف) عوامل مؤثر

در انتخاب شغل عوامل زير تعيين كننده است:

1. استعداد

2. علاقه

3. وضع جسماني

هر شغلي خصوصيت جسماني ويژه مي جويد. برخي از مشاغل چون مامايي به طور انحصاري در اختيار زنان و برخي ديگر براي آن ها نامناسب مي نمايد. امام علي (ع) مي فرمايد:

لا تملك المراه من امرها ما جاوز نفسها فان المراه ريحانه و ليست بقهرمانه؛ كاري فراتر از توان زن به او وامگذار؛ همانا زن گل بهاري است نه پهلوان سخت كوش. (139)

افزون بر عوامل اصلي يادشده، اموري چون تربيت مذهبي، موقعيت اجتماعي، آزادي عمل و ابتكار، دوستان، دانش و مهارت، اطلاعات شغلي، استقلال در تصميم گيري و نوع شخصيت فرد نيز در شمار عوامل مؤثر بر نوع شغل افراد جاي دارد. (140)

ب) مشكلات

انتخاب شغل رفتاري ساده نيست. برخي از جوانان، به دليل نداشتن تجربه كافي در برخورد با جمع و عدم مهارت، در انتخاب شغل دچار اشكال مي شوند. اين امر در مسائل زير ريشه دارد:

1. همسان نبودن شرايط انتخاب شغل ها

2. عوامل اجتماعي و فرهنگي

3. درآمدهاي متفاوت

4. بازار كار

5. منزلت اجتماعي مشاغل

6. آزادي عمل صاحبان مشاغل

ج) راه حل ها

جوان بايد به اندازه استعداد ذهني و اجرايي اش مسؤوليت پذيرد و در گرداندن چرخ هاي جامعه سهيم شود. تصميم گيري بر اساس ذوق و علاقه فردي، هم به از دست دادن فرصت ها و فرو افتادن در گرداب بيكاري مي انجامد و هم به جامعه آسيب مي رساند. (141) براي جلوگيري از اين فرجام، امام (ع) «فكر كردن» و «مشاوره» را پيشنهاد مي دهد و مي فرمايد:

شاور قبل ان تعزم و فكّر قبل ان تقدم؛ پيش از آن كه درباره كاري تصميم بگيري، مشورت كن و قبل از اين كه به حوزه عمل گام نهي، به انديشه روي آور. (142)

آن حضرت اهميت بهره گيري از خرد را چنين يادآور مي شود:

ما استودع الله امرأ عقلا الا استنقذه به يوماًما؛ خدا خرد را نزد كسي وديعت ننهاد، جز آن كه روزي او را به ياري اش نجات داد. (143)

كفاك من عقلك ما أوضح لك سبيل غيّك من رشدك؛ از خرد تو را اين بايد كه راه گمراهي ات را از راه رستگاري ات، نمايد. (144)

امام (ع) لزوم «مشورت» و بهره گيري از ديدگاه صاحب نظران را چنين يادآوري مي فرمايد:

حق علي العاقل ان يضيف الي رايه العقلاء و الي علمه علوم العلماء؛ شايسته است عاقل نظر صائب خردمندان را بر انديشه خود بيفزايد و دانش خويش را با علم دانشمندان پيوند دهد. (145)

لا ظهير كالمشاوره؛ هيچ پشتيباني چون مشورت نيست. (146)

من شاور الرجال شاركها في عقولها؛ هر كس با مردمان مشورت كرد، خود را در خرد آنان شريك ساخت. (147)

برخوردار است و يك ضرورت شمرده مي شود؛ زيرا هر انساني، بايد با توجه به استعداد و رغبت خويش و نيازها و امكانات جامعه، شغلي مناسب برگزيند. (148)

زيبايي هاي شغلي

پس از انتخاب شغل، درنگ در اصول شغلي زير شايسته است؛ اصولي كه عمل بدان، شيريني آسايش را در ذائقه فرد ماندگار مي سازد:

الف) توكل به خدا

بايد حضور خدا را باور داشت و ضمن تلاش و جديت در كار، به پروردگار كارگشا تكيه كرد. ره آورد اعتماد به خداوند پيروزي و كاميابي است. قرآن كريم در اشاره بدين حقيقت مي فرمايد:

وَ مَن يَتَوَكَّل عَلَي اللهِ فَهُوَ حَسْبُه؛ (149) و هر كس بر خدا اعتماد كند، او براي وي بس است.

امام علي (ع) اعتماد به نفس را از آثار اعتماد به خداوند مي داند:

اصل قوه القلب التوكل علي الله؛ ريشه قوت قلب توكل بر خدا است. (150)

آن حضرت بدگماني به آينده و بيم از تنگدستي را ناروا مي شمارد و در تبيين معناي توكل، از اندرزهاي لقمان به فرزندش ياد مي كند: فرزندم، كسي كه در به دست آوردن روزي يقين اندك و نيت سست دارد، بايد از اين نكته عبرت آموزد كه خداي تعالي او را در سه مرحله از زندگي اش روزي داد، بي آن كه خود در آن ها تدبيري داشته باشد: رحم مادرش، هنگام نوزادي و كودكي و نوجواني. پس پروردگار در مرحله چهارم نيز روزي اش خواهد داد. (151)

مخور هول ابليس تا جان دهد

همان كس كه دندان دهد نان دهد

تواناست آخر خداوند روز

كه روزي رساند، تو چندين مسوز

نگارنده كودك اندر شكم

‌نويسنده عمر و روزي است هم (152)

حضرت علي (ع)، بر همراه ساختن «تلاش» و «توكل»، و جستن روزي تضمين شده، تاكيد مي ورزد:

اطلبوا الرزق، فانّه مضمون لطالبه؛ روزي را بجوييد؛ زيرا روزي براي جوينده آن ضمانت شده است. (153)

ب) پي گيري

امام علي (ع) پي گيري در كار را رمز موفقيت مي داند و چنين سفارش مي كند:

عليك بادمان العمل في النشاط و الكسل؛ بر تو باد به مداومت بر كار درحال نشاط و سستي. (154)

آن بزرگوار يارانش را از ناتمام گزاردن كارهاي باز مي داشت و بر نشاط در استمرار و كوشش در به انجام رساندن امور تأكيد مي ورزيد.

من أومأ الي متفاوت خذلته الحيل؛ آن كه به كارهاي گوناگون پردازد، خوار مي شود. (155)

قليل مدوم عليه خير من كثير مملول منه؛ كار اندك كه با اشتيان تداوم يابد، از كار بسيار و رنج آور بهتر است. (156)

قليل تدوم عليه ارجي من كثير مملول منه؛ كار اندكي كه ادامه يابد، از كار بسياري كه از آن به ستوه آيي، اميدوار كننده تر است.(157)

العمل العمل ثم النهايه النهايه و الاستقامه الاستقامه ثم الصبر ثم الصبر؛ كار كنيد و آن را به پايانش رسانيد و در آن پايداري كنيد و آن گاه شكيبايي ورزيد و پارسا باشيد. (158)

عود نفسك التصبر علي المكروه و نعم الخلق التصبر في الحق و ألجي نفسك في أمورك كلها الي الهك؛ خود را به استقامت در برابر مشكلات عادت ده، كه شكيبايي در راه حق عادتي پسنديده است. (159)

ج) دوري از سستي

درست انجام دادن كار و كوتاهي نكردن در آن، از صفات پسنديده است و سستي و اهمال سبك سري را مي نماياند. اميرمؤمنان (ع) كوتاهي در كار راخصلت سبك سران و ناشايستگان مي شمارد:

التواني سبيحه امنوكي؛ (160) سستي خصلت سبكسران است.

يقصر اذا عمل؛ (161) (انسان ناشايست) چون كار كند، كوتاهي مي ورزد.

در نگاه آن حضرت آثار اهمال در كار عبارت است از:

1. اندوه (162)

2. نابود ساختن بي ثمر عمر (163)

3. از دست دادن موقعيت (164)

4. تجاوز به حقوق ديگران (165)

5. فزوني ضعف و سستي فرد (166)

6. محروميت از مواهب الاهي (167)

افزون بر اين، امام (ع) پيروانش را به نيك انجام دادن كارها نيز فرا مي خواند:

الشرف عندالله سبحانه بحسن الاعمال؛ شرافت و بزرگي نزد خداوند به نيكويي كارها است. (168)

د) اعتدال

چنان كه كاهلي و سستي در كار زشت شمرده مي شود، افراط و زياده روي نيز ناشايست است؛ به ويژه اگر به ناديده گرفتن حقوق خداوند، سهل انگاري در عبادات و تجاوز به حقوق مردم انجامد. امام مي فرمايد:

لايكونن المضمون لكم طلبه اولي بكم من المفروض عليكم عمله؛ نبايد به دست آوردن روزي تضمين شده از اعمال واجب برايتان مهم تر باشد. (169)

ميانه روي در به دست آوردن درآمد، زمينه رسيدگي به امور ديگر زندگي را نيز فراهم مي آورد. آن حضرت در اين باره مي فرمايد:

روزي دو گونه است: روزي اي كه تو آن را مي جويي و روزي اي كه آن تو را مي جويد و اگر پي آن نروي راه به سوي تو مي پويد. پس اندوه سال خود را بر اندوه روز خويش منه كه روزي هر روز تو را بس است. پس اگر آن سال در شمار عمر تو آيد، خداي بزرگ در فرداي هر روزآنچه قسمت تو فرموده عطا فرمايد؛ و اگر آن سال در شمار عمر تونيست، پس غم تو بر آنچه از آن تو نيست چيست؟ و در آنچه روزي تواست هيچ خواهنده بر تو پيشي نگيرد و هيچ غالبي بر تو چيره نشود؛ و آن چه برايت مقدر شده تأخير نپذيرد. (170)

نكند زحمت ناآمده را استقبال

‌هر كه امروز غم روزي فردا نخورد (171)

امام علي (ع) به فرزندش امام حسن مجتبي (ع) چنين سفارش مي كند:

فخفض في الطلب و اجمل في المكتسب، فانه رب طلب قد جرّ الي حرب و ليس كل طالب بناج و كل مجمل بمحتاج؛ پس در طلب (دنيا) آرام باش و براي تحصيل روزي جانب اعتدال نگه دار، چه بسا تلاشي كه به نابودي سرمايه انجامد و هر جوينده اي يابنده و كامروا نباشد؛ و هر كه راه اعتدال پويد، نيازمند نشود. (172)

ه) نفي آز

آزمندي انسان را در دام انباشت ثروت مي اندازد و از خوبي ها دور مي سازد. اميرالمؤمنين (ع) مي فرمايد: روزي قسمت شده است و تلاش حريصانه انسان سودمند نيست. (173)

تلاش براي كسب ثروت وقتي پسنديده است كه در سايه قناعت انجام گيرد. چنانچه هدف شغل، تراكم ثروت و تفاخر گردد، سرزنش پسنديده مي نمايد. اميرمؤمنان (ع) همپاي نفي آز، بر جايگاه قناعت تأكيد مي ورزد:

كفي بالقناعه مُلكا؛ قناعت دولتمندي را بس. (174)

حضرتش را از معناي اين سخن خدا «فَلَنُحْيِيَنَّه حَيَاه طَيِّبَه» (175) ـ ما او را زندگاني خوش و پاكيزه دهيم ـ پرسيدند، فرمود: آن قناعت است. (176)

و) طلب حلال

از آموزه هاي زيباي پيامبر (ص) به علي (ع)، اين دعا است:

اللّهم أغنني بحلالك عن حرامك؛ (177) خداوندا، با حلال خود مرا از حرامت بي نياز كن!

در منظر امام علي (ع)، كسب حلال يكي از صفات پرهيزكاران است. (178) آن بزرگوار مي فرمود:

خردمند را نشايد جز آن كه در پي كسب حلال براي تامين زندگي حركت كند. (179)

حضرت اثر آن جهاني طلب حلال را چنين بشارت مي دهد:

من طلب الدنيا حلالا تعطفا علي والد او ولد او زوجه، بعثه الله تعالي و وجهه علي صوره القمر ليله البدر؛ هر كه به صورت حلال روزي دنيا بجويد تا والدين يا فرزندان و همسرش را از آن بهرمند سازد، خداوند در قيامت، چهره اش را ماه درخشان نوراني خواهد كرد. (180)

از مجموع سخنان امام (ع) استفاده مي شود خداوند روزي انسان را تضمين كرده است، پس بايد در به دست آوردن حلال آن كوشيد و از شتاب و آز پرهيز كرد. روزي امام علي (ع) به مسجد شتافت و از مردي خواست مراقب استرش باشد. آن مرد، لگام چار پا را در آورد و با خود برد. حضرت پس از نماز، در حالي كه دو درهم مزد آن مرد را در دست داشت، از مسجد بيرون آمد و استر را بي لگام يافت. درهم ها را به يكي از غلامانش داد تا لگام بخرد. غلام به بازار رفت. همان لگام به دو درهم خريد و نزد امام بازگشت. علي (ع) فرمود:

ان العبد ليحرم نفسه الرزق الحلال بترك الصبر و لايزاد علي ما قدّر له؛ بنده، به سبب بي صبري، خود را از روزي حلال محروم مي كند و بيش از روزي مقدّر نيز به چنگ نمي آورد. (181)

باران روزي

چنان كه از گفتار امام (ع) پيدا است، بهره هركس از آسمان رحمت پروردگار فرو مي بارد و تلاش انسان را دلپذير مي سازد:

ان الامر يَنزِل من السماء الي الارض كقطرات المطر الي كّل نَفْس بما قُسِم لَهامِن زيادَه أوْ نُقصان؛ تقديرهاي آسمان همچون قطره هاي باران به زمين، بر هركس، فرود مي آيد و نصيب او را بيش يا كم بدو مي پيمايد. (182)

البته بهره افراد تغيير ناپذير نيست، عواملي در كم و بيش ساختن باران فيض الاهي مؤثر مي نمايد، عبارت است از:

الف) پرهيزكاري

خويشتنداري و خداترسي، رمز گشايش در زندگي و فراواني روزي است. خداوند مي فرمايد:

وَ مَن يَتَّق اللهَ يَجْعَل لَّه مَخْرَجاً * وَ يَرْزُقْه مِن حِيْث لايَحْتَسِب؛ (183) و هركس ازخدا پروا كند، (خدا) براي او راه بيرون شدني قرار مي دهد و از جايي كه حسابش را نمي كند، به او روزي مي رساند.

امام علي (ع) از تاثير گناه در كاهش روزي مؤمنان ياد مي كند و به كميل چنين مي فرمايد:

اذا ابطأت الارزاق عليك فاستغفر الله يوسع عليك فيها؛ هرگاه در روزي ات تأخير و تنگي پديد آمد، آمرزش بخواه تا روزي را براي تو فراخ گرداند. (184)

آن حضرت مردم را نيز اين گونه اندرز مي داد:

و قد جعل الله الاستغفار سببا لدرور الرزق و رحمه الخلق فقال سبحانه: استغفروا ربّكم انّه كان غفّارا يرسل السّماء عليكم مدارا؛ خداوند استغفار و توبه را وسيله اي براي فراواني روزي و رحمت قرار داده است. خداي سبحان فرموده است: از پروردگارتان آمرزش بخواهيد ـ او بسيار آمرزنده است ـ تا باران رحمتش پي در پي بر شما فرو فرستد. (185)

ب) حُسن خُلق

در نگاه امام، خوش اخلاقي، عامل فزوني روزي است.

في سعه الاخلاق يزيد في الرزق؛ گنج هاي روزي در اخلاق خوش نهفته است. (186)

حضرت سختگيري اقتصادي با خانواده و مردم را عامل تباه سازي اخلاق مي دانست (187) به آسان گيري سفارش مي فرمود:

التسهل (التساهل) يدرّ الارزاق؛ آسانگيري روزي ها را سرازير مي سازد. (188)

ج) نيت نيك

خوب خواهي و نيك جويي براي خود و ديگران نيز در فزوني بهره افراد سودمند است؛ چنان كه امام (ع) مي فرمايد:

مَن حسنت نيته زيد في رزقه؛ هركه خوش نيت باشد، روزي اش افزون مي شود. (189)

د) احسان

احسان و انفاق در منظر پروردگار از جايگاهي والا برخوردار است. قرآن كريم اين ويژگي را عامل گشايش و فزوني روزي مي داند:

لِينفُق ذو سعه من سعته و من قُدِر عليه رزقُه فلُينفِق مِمّآ ءَاته الله لايكلِف اللهُ نفساً الا مَآ ءَاتها سيجعل اللهُ بعد عُسرٍ يُسرا؛ (190) بر توانگر است كه از دارايي خود هزينه كنند؛ و هر كه روزي اش تنگ باشد بايد از آن چه خدا به اوداده خرج كند. خدا هيچ كس را جز (به قدر) آن چه به او داده است، تكليف نمي كند. خدا به زودي پس از دشواري آساني فراهم مي آورد.

در نگاه امام علي (ع)، كمك به ديگران و صدقه دادن به نيازمندان، از عوامل فراواني روزي به شمار مي آيد:

استنزلوا الرزِ بالصدقه؛ روزي را با صدقه دادن فرود آريد. (191)

مواساة الاخ في الله عزوجل تزيد في الرزِ؛ كمك مالي به برادر ديني، روزي را افزون مي سازد. (192)

ه) امانت

امام، حفظ امانت را روزي آفرين مي شمارد:

استعمال الامانه يزيد في الرزق؛ امانت داري روزي را مي افزايد. (193)

و) دعا

بي ترديد دعا نيز در بهره گيري فزون تر از رحمت پروردگار مؤثر است. امام (ع) خود دعا مي كرد و پيروانش را به استفاده از اين ابزار كار آمد فرا مي خواند. آن حضرت در يكي از نيايش هايش خداوند را چنين مي خواند:

اللّهم صُن وَجهِي بِاليَسَارِ، وَ لاتَبْذُل جَاهِي بِالاءقْتَارِ، فَأَسْتَرِزِ طَالِبِي رِزْقِك، وَأَسْتَعْطِف شِرَارَ خَلْقِك، وَ أُبْتَلَي بِحَمْدِ مَن أَعْطَانِي، وَ أُفْتَتَن بِذَم مَن مَنَعَنِي، وَأَنْت مِن وَرَاءِ ذلِك كُلِّه وَلِي الاءعْطَاءِ وَ الْمَنع، اءنَّك عَلَي كُل شَي ءٍ قَدِيرٌ؛ (194) خدايا، به توانگري آبرويم را نگاه دار؛ و به تنگدستي حرمتم را ضايع مگذار تا روزي خواهم از بندگان روزي خوارت، و مهرباني جويم از آفريدگان بدكردارت، به ستودن كسي مبتلا شوم كه به من عطايي ارزاني داشته و به نكوهيدن آن كس فريفته گردم كه بخشش خود را ازمن بازداشته و گذشته از اين (گفتار) در بخشيدن و بازداشتن «تو بر همه چيز توانايي» و صاحب اختيار.!

همچنين اموري چون: صله رحم، استغفار، نظافت و پاكيزگي، سحرخيزي، راستگويي و سپاس گذاري نيز از عوامل روزي ساز شمرده است. (195)

پرتو پنجم/ «نشاط اجتماعي»

«اجتماعي شدن»، فرايندي است كه در دوران كودكي ريشه دارد. اين پديده ظرافت ها، ويژگي ها، حساسيت ها، آسيب هايي خاص دارد. آينده نگري و كمال جويي چنان اقتضا مي كند كه پيش از غرق شدن در دل اجتماع ويژگي ها و آسيب هاي اين پديده را باز شناسيم. موفقيت در برقراري مناسبات درست اجتماعي كه نشاط اجتماعي خوانده مي شود، ره آورد توجه بدين مسائل است. امام علي (ع) اين امر را ارج مي نهاد و با اندرزها و ارشادهاي شايسته، مردم را سمت نشاط اجتماعي رهنمون مي شد. در نگاه آن حضرت، كاميابي در جامعه مرهون عوامل زير است:

رسم دوستي

درك دوستي هاي ارزنده و تفكيك آن از دوستي هاي نامناسب، زمينه موفقيت در اجتماع به شمار مي آيد:

عليكم بالاخوان فانهم عُدَّه في الدنيا و الاخره؛ پيوند با دوستان را محكم سازيد كه آنان ذخاير دنيا و آخرتند. (196)

الغريب من لم يكن له حبيب؛ غريب كسي است كه از دوست محروم باشد. (197)

اعجز الناس من عجز عن اكتساب الاخوان و اعجر منه من ضيّع من ظفر به منهم؛ ناتوان ترين مردم كسي است كه نيروي به دست آوردن دوستان ندارد و ناتوان تر از او كسي است كه دوستي به دست آرد و او را ضايع گذارد. (198)

ناگفته پيداست، دوستي در نگاه امام علي (ع) بي قيد و شرط نيست. آن حضرت بر گزينش دوست خوب تأكيد مي ورزيد و يارانش را از دوستي هاي ناسنجيده باز مي داشت:

من اتخذ اخا بعد حسن الاختبار دامت صحبته و تاكدت مودته؛ كسي كه پس از آزمايش صحيح فردي را به دوستي برگزيد، رفاقتش پايدار و مودتش استوار خواهد بود. (199)

من اتخذ اخا من غير اختبار الجاه الاضطرار الي مرافقه الاشرار؛ كسي كه ناسنجيده با ديگران پيمان مي بندد، ناگزير به رفاقت اشرار و فاسدان تن مي دهد. (200)

آن بزرگوار دوست بد را آفت خوبي ها مي شمرد (201) و مي فرمود:

اياك و صحبه من الهاك و اغراك....

از دوستي با كسي كه تو را اغفال مي كند و فريب مي دهد بپرهيز.... (202)

صديق الاحمق في تعب؛ آن كه با احمق دوست شود، پيوسته در رنج است. (203)

لاتصحب المالق فانه يزين لك فعله و يودُّ ان تكون مثله؛ همنشين بي خرد مباش كه كار خود را برايت مي آرايد و دوست دارد تو را چون خود سازد. (204)

فان قرين السوء يغير جليسه؛ رفيق بد دوستش را مي فريبد و سرانجام آلوده مي سازد. (205)

اياك و معاشره الاشرار؛ از رفاقت با افراد شرور بپرهيزيد، (206)

عاده الاشرار اذيه الرفاق؛ آزار رساندن به دوستان عادت اشرار است. (207)

احذر مصاحبه الفساق و الفجار و المجاهرين بمعاصي الله؛ از دوستي با فاسق و فاجر و كسي كه آشكارا معصيت خدا مي كند، بپرهيزيد. (208)

بئس العشر الحقود؛ كينه جو، بد دوستي است. (209)

امام (ع) فرزندش امام حسن (ع) را چنين سفارش فرمود:

پسرم از دوستي نادان بپرهيز؛ چه او خواهد كه تو را سود رساند ليكن دچار زيانت گرداند؛ از دوستي بخيل بپرهيز؛ چه او آن چه را سخت بدان نيازمندي از تو دريغ دارد؛ از دوستي تبهكار بپرهيز كه به اندك بهايت بفروشد؛ و از دوستي دروغ گو بپرهيز كه او سراب را ماند، دور را به تو نزديك و نزديك را به تو دور نماياند. (210)

از آن سوي، دوست خوب چون عطر فروش است كه حتي اگر تو را از عطر بهره مند نسازد، مي توان از رايحه دل انگيز عطرش سود برد. (211) امام (ع) با توجه بدين واقعيت، در پاسخ مردي كه از چگونگي دوستان پرسيد، فرمود: دوستان دو دسته اند: برادران مورد اعتماد و برادراني كه برخورد خوب دارند. برادران مورد اعتماد، مانند دست و بازو و خانواده و مال انسانند. هنگامي كه به برادر ديني اعتماد داري، مال و توانت را در اختيارش بگذار؛ با همه آشنايان پاكدلش با صفا باش؛ دشمنانش را دشمن دار؛ رازش را حفظ كن؛ او را ياري ده؛ نيكويي هايش را آشكار ساز و بدان كه آنان بسيار نايابند. برادراني كه برخورد خوب دارند، از آنان بهره مند شو؛ پيوندشان مگسل و بيش از اين از آنان مجوي. چنان كه آنان با خوشرويي از تو استقبال مي كنند، با آنان خوشرو و شيرين زبان باش. (212)

در نگاه امام (ع)، دوستي آدابي دارد كه بايد بدان توجه شود. حضرت، در نامه اي به فرزند عزيزش، آداب دوستي را چنين بر مي شمارد:

چون دوستت از تو ببُرد، خود را به پيوند با او وادار؛ و چون روي برگرداند، مهرباني پيش آر؛ و چون بخل ورزد از بخشش دريغ مدار و هنگام دوري كردنش، از نزديك شدن و به وقت سختگيري اش، از نرمي كردن و به هنگام خطايش، از عذر خواستن. چنان كه گويي توبنده اويي و چونان كه او تو را نعمت داده ـ و حقي بر گردنت نهاده ـ و مبادا اين نيكي را آن جا كني كه نبايد يا درباره آن كس كه نشايد. دشمن دوستت را دوست مگير تا دوستت را دشمن نباشي؛ و در پندي كه به برادرت مي دهي ـ نيك بود يا زشت ـ بايد با اخلاص باشي؛ خشم خود را اندك اندك بياشام كه من جرعه اي شيرين تر از آن ننوشيدم و پاياني گواراتر از آن نديدم. نرمي كن بدان كه با تو درشتي (ورزد)، باشد كه به زودي نرم شود... اگر خواستي از برادرت ببري، جايي براي ـ دوستي ـ او نزد خود باقي گذار كه اگر روزي بر وي آشكار گرديد، بدان وسيلت تواند رسيد. كسي كه به تو گمان نيك برد ـ با كرده نيك ـ گمانش را راست كن. حق برادرت را به اعتماد دوستي كه با او داري ضايع مگردان؛ چه آن كس كه حق او را ضايع كرده اي برادرت نبود. (213)

مرام معاشرت

حسن سلوك و رفتار مناسب با مردم از مشخصه هاي نشاط اجتماعي است. امام (ع) معيار كلي معاشرت را چنين تبيين فرموده است:

خالطوا الناس مخالطه ان مُتُّم معها بكوا عليكم، و ان عِشتُم حَنُّوا اليكم؛ بامردم چنان بياميزيد كه اگر مرديد، بر شما بگريند و اگر زنده مانديد، به شما مهر ورزند و به سويتان آيند. (214)

براي دستيابي بدين سطح از رفتار، برخورداري از عوامل زير ضرورت دارد:

الف) گشاده رويي

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

المؤمن بشره في وجهه و حُزنه في قلبه؛ شادي مؤمن در چهره اش نمايان و اندوه او در قلبش پنهان است. (215)
كان رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم ليسُرُّ الرجل من اصحابه اذا راه مغموما بالمُداعبه؛ پيامبر خدا (ص) هرگاه يكي از اصحاب را اندوهگين مي ديد، با شوخي و مزاح شادمانش مي ساخت. (216)

البته رعايت مرزهاي شوخي و نيالودن آن به گناه و تحقير ديگران توصيه شده است.

ب) آراستگي

اميرالمؤمنين (ع) مي فرمايد:

ليتزين احدكم لاخيه المسلم كما يتزين للغريب الذي يحب ان يراه في احسن الهيئه؛ همان گونه كه انسان خود را براي افراد دور و بيگانه مي آرايد، بايد خود را براي نزديكان و برادران ديني اش نيز آراسته سازد. (217)

البته در پوشش، ميانه روي و رعايت حلال و حرام و پرهيز از خودنمايي ضرورت دارد.

ج) پرهيز از ستيزه جويي

اميرالمؤمنين (ع) در زشتي اين ويژگي و لزوم دوري از آن مي فرمايد:

اياكم و المراء و الخصومه فانهما يمرضان القلوب علي الاخوان و ينبت عليهما النفاق؛ از مجادله و ستيزه جويي بپرهيزيد؛ زيرا اين دو دل هاي برادران ديني را تيره مي كند و بذر نفاق را پرورش مي دهد. (218)

د) فروتني

آرامي و وقار، پرهيز از تكبر و خود برتربيني و نداشتن ژست غرور آميز از خصلت هاي پسنديده جوان است.

علي (ع)، فروتني را برترين عبادات مي دانست (219) و درباره پرهيزكاران مي فرمود: راه رفتن آنان از روي تواضع و فروتني است.(220)

سلام كردن، نوعي فروتني است. اميرمؤمنان (ع) درباره اين شيوه پسنديده و محبت آفرين چنين مي فرمايد:

سلام هفتاد ثواب دارد. شصت و نه نيكي اش ويژه آغاز كننده است و تنها يك نيكي اش به پاسخ دهنده تعلق دارد. (221)

در پايان شايسته است، روش درست معاشرت با مردم را از زبان امام (ع) بشنويم. آن حضرت فرزندش را چنين سفارش مي كند:

پسرم، خود را ميان خويش و ديگري ميزاني بشمار، پس آن چه براي خو دوست مي داري براي جز خود دوست بدار و آن چه تو را خوش نيايد براي او ناخوش بشمار؛ و ستم مكن چنان كه دوست نداري بر تو ستم رود؛ و نيكي كن چنان كه دوست مي داري به تو نيكي كنند؛ و آن چه ازجز خود زشت مي داري براي خود زشت بدان؛ و از مردم براي خود آن را بپسند كه از خود مي پسندي در حق آنان؛ و مگوي ـ به ديگران ـ آن چه خوش نداري شنيدن آن؛ و مگو آن چه را نداني، هر چند اندك بود آن چه مي داني؛ و مگو آن چه را دوست نداري به تو گويند. (222)

اُنس با خوبي ها

براي رسيدن به زندگي بهتر و كاميابي فزون تر در جامعه، انس با خوبي ها ضرورت دارد. مردم و ابعاد گوناگون سياسي، اقتصادي، فرهنگي اجتماع به اصلاح و هم خواني با ارزش هاي انساني و ديني نيازمندند. مؤمن بايد در پي نيكي، دوستدار نيكي و پيشنهاد دهنده نيكي باشد. حضرت علي (ع) مي فرمايد:

به كار نيك امر كن و خود را در شمار نيكوكاران درآر. (223)

خداوند امر به معروف را براي اصلاح توده هاي مردم واجب كرد. (224)

هر كس به معروف امر كرد، پشتوانه ي نيرومند مؤمنان است. (225)

فرمان دادن به خوبي برترين كارهاي آفريدگان است. (226)

البته در اين راه، انتظار اقبال آني همگان ناروا مي نمايد:

مردم، بيم مكنيد در راه راست كه شمار روندگان آن چنين اندك چراست. (227)

مهم آن است كه انسان به وظيفه مهم امر به معروف عمل كند.

قهر با زشتي ها

اُنس با خوبي ها همزاد قهر با زشتي ها است. زشتي هاي اجتماعي كه ره آورد پليدي هاي شخصي است، بزرگ ترين آفت جامعه به شمار مي آيد؛ آفتي كه جامعه را از حركت اصلاحي باز مي دارد و مردم را در منجلاب خود غرق مي سازد. در اين موقعيت، آن كه در جامعه زندگي مي كند بايد انديشناك باشد و براي نجات خود و جامعه تدبيري بينديشد. گام نخست در اين حركت اصلاحي، پيرايش درون از گناه و دوري از زشتي هاي رايج در جامعه است. حساسيت در برابر زشتي هاي آشكاري كه با هدف انحراف جامعه انجام مي شود، گام دوم و پاياني به شمار مي آيد. اميرمؤمنان علي (ع) مي فرمايد:

فرض الله... النهي عن المنكر ردعا للسفهاء؛ خداوند نهي از منكر را براي بازداشتن بي خردان از زشتي ها واجب فرمود. (228)

و انكر المنكر بيدك و لسانك و باين من فعله بجهدك؛ و به دست و زبان، كار ناپسند را زشت شمار و از آن كه كار ناپسند كند، با كوشش خود را دور بدار. (229)

فضاي عمومي جامعه، نبايد براي گناه و زشتي ايمن باشد. بايد چنان برخورد كرد كه زشت كار خود را در محاصره بي مهري هاي دوستان و شهروندان بيند و رسم نيكان پيش گيرد. امام (ع) مي فرمايد:

امرنا رسول الله ان نلقي اهل المعاصي بوجوه مكفهرّه؛ رسول خدا به ما دستور داد با افراد گنه كار با چهره اي درهم كشيده رو به رو شويم. (230)

بي تفاوتي و سست عنصري بزرگ ترين آفت جامعه است و به رشد زشتي ها مي انجامد:

ان الله تبارك و تعالي لم يرض من اوليائه ان يعصي في الارض و هم مسكوت مذعنون لايرون بالمعروف و لاينهون عن المنكر؛ خداي تعالي راضي نمي گردد در زمين نافرماني شود و دوستانش خاموش بنشينند و امر به معروف و نهي از منكر نكنند. (231)

شناخت زشتي ها يك ضرورت است؛ براي مثال سوء ظن، اشاعه فحشا، دروغ، شركت در مجالس گناه، تقليد كوركورانه از بيگانگان، غيبت، تهمت و افترا، سخن چيني، تجسس، شايعه پراكني، پايمال كردن حقوق ديگران، ستم و حتي آلودگي به مواد مخدر بخشي از پليدي ها و آفات جوامع به شمار مي آيد و دوري و پيشگيري از آن ها به نجات فرد و اجتماع مي انجامد. افزون بر اين، شناخت دشمن و آشنايي با سياست ها و ابزارهاي او، وسيله بيداري است و مقدمه حركت هاي اصلاحي و نجات بخش جامعه شمرده مي شود. دشمن با تمام فنّاوري هاي فرهنگي، سياسي، اقتصادي و رسانه اي خود در كمين ما است:

وَدَّ الّذين كَفَرُوا لَو تَغْفُلُون عَن أَسْلِحَتِكُم وَ أمتِعَتِكُم فَيَمِيلُون عَلَيكُم مَّيْلَه وَاحِدَه؛ (232) كافران آرزو مي كنند از ساز و برگ خود غافل شويد تا ناگهان بر شما يورش بَرند.

ارزيابي و شناخت توطئه دشمن، براي ايمن سازي جامعه و مقابله با زشتي ها، ضرورت دارد و سبب نوميدي دشمنان پروردگار مي گردد:

فمن نهي عن المنكر ارغم أنوف الكافرين؛ آن كه از زشتي ها نهي كرد، بيني كافران را به خاك ماليد. (233)

اي اسير رنگ، پاك از رنگ شو

مؤمن خود كافر افرنگ شو

رشته سود و زيان در دست توست

‌آبروي خاوران در دست توست

اين كهن اقوام را شيرازه بند

رايت صدق و صفا را كن بلند

هم هنر هم دين زخاك خاور است

‌رشك گردون خاك پاك خاور است

وانموديم آن چه بود اندر حجاب

آفتاب از ما و ما از آفتاب

خيز و از كار امم بگشا گره

نشأه افرنگ را از سر بنه (234)

پي نوشت

1. نهج البلاغه، حكمت 108.

2. اقبال لاهوري.

3. محدث نوري: مستدرك الوسائل، ج 3، ص 256.

4. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 70.

5. نهج البلاغه، خطبه 83.

6. سنائي غزنوي.

7. از وصاياي اميرالمؤمنين (ع) به امام حسين (ع):«الساعات تنتقص الاعمار». (حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 91).

8. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10818.

9. مجله تدبير، ش 84، ص 39.

10. ابن ابي الحديد: شرح نهج البلاغه، ج 16، ص 97.

11. عبدالواحد آمدي: غرر الحكم، ح 10813.

12. همان، ح 10819.(هرگاه فرصت دست داد، شكارش كنيد)

13. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10810.

14. همان، ح 3061. ن

15. نهج البلاغه، خطبه 145.

16. انتشارات پيام اسلام: ديوان امام علي (ع)، ص 86.

17. غررالحم، ح 10817.

18. نهج البلاغه، حكمت 285.

19. د. شوارتز: جادوي فكر بزرگ، ترجمه ژنا بخت آور، ص50.

20. راوندي: الدعوات، ص122.

21. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 2789.

22. ورام بن ابي فراس: مجموعه ورام، ج 2، ص 89.

23. سنائي غزنوي.

24. حسن بن شعبه حراني، تحف العقول، ص 84.

25. شرح نهج البلاغه، ج11، ص 238.

26. نهج البلاغه، خطبه 241.

27. آل عمران (3): 159

28. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 74.

29. تحف العقول، ص 75.

30. عبدالواحد آمدي غررالحكم، ح 10910.

31. محمدباقر مجلسي: بحارالنوار، ج 71، ص 339.

32. محمدباقر مجلسي: بحارالانوار، ج 71، ص 339.

33. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10142.

34. همان، ح 10881.

35. همان. ( امام همچنين مي فرمايد: خوشبخت كسي است كه از ديگري پند گيرد و به كار بندد). شيخ صدوق: خصال، ص 621.

36. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 75، ص 13.

37. ابوالفتح كراكجي: كنزالفوائد، ج 1، ص280.

38. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 72، ص 10.

39. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 71، ص 341.

40. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 6968.

41. غررالحكم، ح 10275.

42. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10274.

43. همان، ح 10285- 10286.

44. عطار نيشابوري.

45. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 715.

46. همان، ح 69.

47. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 768.

48. همان، ح 769.

49. همان، ح 113.

50. همان، ح 17.

51. همان، ح 15و 16.

52. همان، ح 794.

53. همان، ح 754.

54. شيخ صدوق: الامالي، ص 615.

55. ابن ابي الحديد: شرح نهج البلاغه، ج 18، ص 93.

56. اوحدي.

57. نهج البلاغه، حكمت 205.

58. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 184.

59. همان، ح 75.

60. همان، ح 34.

61. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 169.

62. ماه شب چهارده.

63. ابن يمين فريومدي.

64. نهج البلاغه، خطبه 105.

65. همان، حكمت 94.

66. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 185.

67. همان، غررالحكم، ح 149.

68. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 69.

69. غررالحكم، ح 233.

70. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 257.

71. عبدالواحد: ح 798

72. همان، ح 799.

73. همان، غررالحكم، ح 96.

74. همان، ح 275.

75. همان، ح 573.

76. همان، ح 41

77. همان، ح 274.

78. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 79.

79. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 159.

80. همان، ح 166.

81. همان، ح 2818.

82. همان، ‌ص 22.

83. محمد باقر مجلسي: بحار الانوار، ج 2، ص 41.

84. متقي هندي: كنز العمال، ح 29363.

85. شيخ مفيدك الارشاد، ج 1، ص 230.

86. حسن بن شعبه حراني: تحف العقول، ص 74.

87. مولوي بلخي.

88. شكوه نوايي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني، ص 4.

89. مرتضي مطهري: تعليم و تربيت در اسلام، ص398.

90. همان، ص 251.

91. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 10، ص 93.

92. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 103، ص 220

93. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 14، ص 152.

94. نعمان بن محمد تميمي: دعائم الاسلام، ج 2، ص 190.

95. شكوه نوايي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني، ص 23.

96. روم (30): 21.

97. انتشارات پيام اسلام: ديوان امام علي، ص 86.

98. محمدرضا اشرفي: دنياي نوجوان، ص 179-181.

99. محمد تقي فلسفي: الحديث، ج 1، ص 297.

100. محمد باقر مجلسي: بحار النوار، ج 103، ص222.

101. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 15، ص 113.

102. ر. ك: فصلنامه گلشن انديشه، ش 8 و 9.

103. مجموعه مقالات جشنواره ي دانشجويي موعود، ص 265.

104. شكوه نوايي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني، ص18.

105. نعمان بن محمد تميمي: دعائم الاسلام، ج 2، ص 222.

106. سيد ابن طاووس: الطرائف، ج 2، ص 516.

107. اربلي: كشف الغمه، ج 1، ص 357؛ طبرسي: اعلام الوري، ج 1، ص 161.

108. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 103، ص 217.

109. رضي الدين حسن بن فضل طبرسي: مكارم الاخلاق، ج 1، ص 43.

110. نور (24): 32.

111. شكوه نوايي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني، ص 10.

112. حرعاملي: وسائل الشيعه، ج 20، ص 38.

113. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 14، ص 188.

114. ابن ابي جمهور: عوالي اللثالي، ج 3، ص 302.

115. كليني: الكافي، ج 5، ص353.

116. شكوه نواي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني، ص 13.

117. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 82.

118. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 14، ص 164.

119. همان، ص 247.

120. محمد بن محمد بن اشعث كوفي: جعفريات، ص 90.

121. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 14، ص 217

122. شكوه نوايي نژاد: مشاوره ازدواج و خانواده درماني. ص 14.

123. حر عاملي: وسائل الشيعه، ج 20، ص 35.

124. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 2777.

125. همان، ح 144.

126. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 2802.

127. همان، ح 2943.

128. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 78، ص 26.

129. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 12، ص 26.

130. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10627.

131. شيخ صدوق: الخصال، ص620.

132. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 13، ص 45.

133. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 71، ص 342.

134. كلينين: كافي، ج5، ص86.

135. حضرت مي فرمود: «هركس آب و خاكي (براي كار كشاورزي) بيابد، (و به سوي كار نرود) خداوند او را از رحمت خويش دور نمايد.» (قرب الاسناد، ص 115) «خود را در عرصه ي تجارت قرار دهيد، همانا به وسيله ي اين شغل از وابستگي به مردم بي نياز خواهيد شد»(كليني: كافي، ج 5، ص 149)

136. فخرالدين طريحي: مجمع البحرين، ج 1، ص 389.

137. محمد محمدي ري شهري:موسعة الامام علي بن ابي طالب(ع)، ج 4، ص 173.

138. سيد احمد احمدي: روان شناسي نوجوان و جوان، ص 95.

139. نهج البلاغه، نامه ي 31.

140. احمد به پژوه و رجب علي مظلومي: چه كسي با چه نوع شخصيتي كدام شغل را انتخاب مي كند، ص 35.

141. احمد به پژوه و رجب علي مظلومي: چه كسي با چه شخصيتي كدام شغل را انتخاب مي كند، ص 11و 48. (نويسنده معتقد است: هر شخص، در انتخاب شغل، اول بايد وظيفه خود را از جامعه بپرسد و به اجراي آن، خود را مكلف كند، و در ضمن همان شغل و يا در كنار آن، به علايق خود نيز توجه كند؛ و اگر بين چند شغل مخير شد، به ترجيح يكي بر ديگري روي آورد و موضوع، «ترجيح» را تناسب بيشتر با استعداد خود يا تناسب بيشتر با علاقه خود و يا تناسب بيشتر با اثر روحي آن شغل در زندگي خود بداند نه معيارهاي نارواي رايج.)

142. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10054.

143. نهج البلاغه، حكمت 406.

144. همان، حكمت 421.

145. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 1، ص 53.

146. نهج البلاغه، حكمت 54.

147. همان، حكمت 161.

148. ضرورت راهنمايي و مشاوره شغلي از ديدگاه دانشمندان مختلف مطرح شده است. ابن سينا مي گويد: هر پسري پس از آموختن قرآن و پايه هاي آغازين زبان بايستي مطابق استعدادش آموزش يابد. او بايد دنبال پيشه و فني برود كه طبعاً در خور آن است و نبايد از آرزوها و هوس هايش پيروي كند. به نظر خواجه نصرالدين طوسي، هدايت شغلي و آموزش هر فرد بايد بر اساس استعداد و توان او انجام گيرد تا موجبات موفقت او در زندگي آينده اش فراهم شود. (عبدالله شفيع آبادي: راهنمايي و مشاوره تحصيلي و شغلي، ص111).

149. طلاق (65): 3.

150. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 3879.

151. شيخ صدوق: الخصال، ص 122.

152. سعدي شيرازي.

153. مفيد: الارشاد، ج 1، ص 303.

154. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 2799.

155. نهج البلاغه، حكمت 403.

156. نهج البلاغه، حكمت 444.

157. همان، حكمت 278.

158. همان، خطبه 176.

159. همان، خطبه 31.

160. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10614.

161. نهج البلاغه، حكمت 150.

162. همان، حكمت 127.

163. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10845.

164. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 10625.

165. ابن ابي الحديد: شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 70.

166. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 3008.

167. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 77، ص 208.

168. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 2838.

169. نهج البلاغه، خطبه 114.

170. نهج البلاغه، حكمت 379.

171. صائب.

172. محمد باقر مجلسي: بحارالنوار، ج 7، ص 206.

173. محمد بن محمد سبزواري: جامع الخبار، ص 294.

174. نهج البلاغه، حكمت 229.

175. نحل (16): 97.

176. نهج البلاغه، حكمت 229.

177. محمد بن حسن فتال نيشابوري: روضة الواعظين، ج 2، ص 327.

178. نهج البلاغه، خطبه 193.

179. همان، حكمت 390.

180. زيد بن علي: مسند زيد، ص 255؛ شيخ طوسي: تهذيب الاحكام، ج 6، ص 324.

181. ابن ابي الحديد: شرح نهج البلاغه، ج 3، ص 160.

182. نهج البلاغه، خطبه 23.

183. طلاق (65): 2 و 3.

184. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 77، ص 270.

185. نهج البلاغه، خطبه 143.

186. محمد باقر مجلسي: بحارالنوار، ج 77، ص 287.

187. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 8221.

188. همان، ح 9273.

189. محمد باقر مجلسي: بحارالنوار، ج 103، ص 21.

190. طلاق (65): 7.

191. نهج البلاغه، حكمت 137.

192. محمد باقرمجلسي: بحار النوار، ج 74، ص 395.

193. همان، ج 75، ص172.

194. نهج البلاغه، خطبه 226.

195. محمد بن حسن فتال نيشابوري: روضة الواعظين، ج 2، ص 455.

196. حسين نوري، مستدرك الوسائل، ج 8، ص 323.

197. نهج البلاغه، نامه ي 31.

198. همان، حكمت 12.

199. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 9494.

200. همان، ح 9496.

201. همان، ح 9817.

202. همان، ح 9890.

203. همان، ح 9852.

204. نهج البلاغه، حكمت 293.

205. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 72، ص 98.

206. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 9821.

207. همان، ح 9828.

208. همان، ح 9883.

209. همان، ح 9891.

210. نهج البلاغه، حكمت 38.

211. ر. ك: محمد محمدي ري شهري: ميزان الحكمه، ج 7، ص 2839.

212. حرعاملي: وسائل الشيعه، ج12، ص13.

213. نهج البلاغه، نامه 31.

214. همان، حكمت10.

215. همان، حكمت 333.

216. حسين نوري: مستدرك الوسائل، ج 8، ص407.

217. كليني: الكافي، ج 6، ص43.

218. همان، ج 2، ص 300.

219. شيخ طوسي: الامالي، ص 5.

220. نهج البلاغه، خطبه 193.

221. محمد باقر مجلسي: بحارالانوار، ج 75، ص 120.

222. نهج البلاغه، نامه ي 31.

223. همان، نامه ي 31.

224. نهج البلاغه، حكمت 252.

225. همان، حكمت 31.

226. عبدالواحد آمدي: غررالحكم، ح 7632.

227. نهج البلاغه، خطبه 201.

228. نهج البلاغه، حكمت 252.

229. همان، نامه ي 31.

230. كليني: الكافي، ج 5، ص 59.

231. محمد باقر محمودي: نهج السعاده، ج 2، ص 226.

232. نساء (4): 102.

233. نهج البلاغه، حكمت 31.

234. اقبال لاهوري

به نام خدا
سوالات مسابقه تصمیم های بزرگ جوانی

1- در گفته امیر المومنین (ع)بزرگترین آفت آدمی چیست؟ و چه چیز او را از پای در می آورد؟
الف) نا امیدی- تاسف
ب)تاسف - حسرت
ج)حسرت- ندامت
د)سستی- عصبانیت

2- حضرت علی چه چیز را از عوامل ناتوانی می دانند و را ه درمان آن چیست؟
الف ) سستی- دوراندیشی
ب) سستی –اراده قوی
ج) ناامیدی –اراده قوی
د )ناامیدی – دور اندیشی

3- نخستین شرط موفقیت در تصمیم گیری کدام یک از موارد زیر است ؟
الف)دور اندیشی
ب) بلند همتی
ج) توکل
د)خدا محوری

4- « من تورط فی الامور غیر ناظر فی العواقب فقدتعرض لمدرجات النوائب» درباره فرجام چه کسانی گفته شده است؟
الف) بدون دور اندیشی در عواقب کار تصمیم می گیرند
ب) کسانی که بر خدا توکل ندارند
ج) خود رای هستند
د) سهل انگاران

5-این جمله را کامل نمائید: باقیمانده عمر مؤمن................است و به وسیله آن............می شود.
الف) قیمت ناپذیر-گذشته جبران
ب) سرمایه آخرت- سعادتمند
ج) مهلت خداوند- آمرزیده
د) همه موارد

6-این جمله از کلام مولا علی (ع) را کامل کنید:«سخت ترین .............از دست رفتن......... است»
الف) زیانها-مال
ب) اندوه ها- عزیزان
ج) اندوه ها- فرصت ها
د) مصیبتها- دین

7- از توصیه های مهم امام در فرآیند دانش آموزی کدام یک از موارد زیر است؟
الف) پیش دستی کردن در فراگیری دانش
ب) بهره جستن از فرصت ها
ج) شکوفا ساختن استعداد ها
د) گزینه الف و ب

8-در نظر امام آثار خدایی بودن دانش چیست؟
الف)دیگران را سودمند می سازد
ب)زمینه اصلاح دانشجو را فراهم می آورد
ج)پرستش وخالص گردانیدن عمل برای خدا
د)گزینه الف و ب

9- جهت از دست دادن چه چیزی فرمودند«اگر چشم هایم بر دو چیز چندان خون بگریند تا به نابودی نزدیک شوند، یک دهم حق آن ها را نگزارده ام؟
الف) از دست دادن والدین و عمر
ب) از دست دادن جوانی و جدایی از دوستان
ج) عمر و همسایه خوب
د) همه موارد

10- درگفته:«لم یکن احد من اصحاب الرسول یتزوج الاقال رسول الله ............ » به کدام یک از آثار ازدواج اشاره دارد؟
الف)عشق ویاری
ب)کمال دین
ج)بقای نسل
د)ارضای جنسی

11- از دلایل مهم ازدواج چیست؟
الف)عشق
ب)مصاحبت
ج)دستیابی به انتظارات
د) همه موارد

12- نخستین ویژگی فردی برای ازدواج موفق کدام یک از موارد زیر است؟
الف)دین داری
ب)همانندی در ایمان
ج)اصالت خانوادگی
د)رشد عقلی و عاطفی

13- حضرت علی (ع) یاران خود را از ازدواج با چه کسانی نهی فرموده اند؟
الف)دارای اخلاق پریشان وناشایست
ب)محرومان از رشد جسمی و عدم زیبائی
ج)توانایی داد و ستد عاطفی ندارند
د)افراد ستیزه جو و گزینه الف

14-انواع روزی را امام(ع) چه فرموده اند؟
الف)روزی که انسان با تلاش می جوید
ب)روزی که بی حساب می رسد
ج)روزی که جوینده آدمی است
د)گزینه الف و ج

15- همانندی در کدام یک از موارد زیر همسران را به انجام دادن کردار نیک و دوری از اعمال خلاف اخلاقی وا می دارد؟
الف )ایمان
ب)اصالت خانوادگی
ج)ابعاد اجتماعی وفرهنگی
د)ابعاد تحصیل وسن

16- کدام یک از موارد زیر در ایجاد تفاهم در زندگی زناشویی نقش محوری ایفا می کند؟
الف)شناخت وضعیت فرهنگی وتربیتی خانواده همسر
ب)همتایی در محیط و فرهنگ
ج)همتایی در وضعیت اقتصادی و اجتماعی
د)همتایی در سن و تحصیلات

17- حضرت علی (ع) در سفارش خود فرموده اند:
«او سراب را ماند، دور را به تو نزدیک ونزدیک را به تو دور می نمایاند» کدام گزینه صحیح است ؟
الف)بخیل
ب)نادان
ج) دروغ گو
د)تبهکار

18- گشایش امور جوانان و کلید آن چیست ؟
الف)ازدواج – تلاش و توکل
ب) تعقل – تلاش فراوان
ج) ازدواج – تحصیل
د) گزینه الف و ب

19- در گفته:« ما استودع الله .......... استنقذه به یوماً ما »اهمیت بهره گیری از چه چیز را بیان داشته است؟
الف)خرد
ب)مشورت
ج)توکل
د)تلاش و پشتکار

20- جمله زیر را کامل کنید.
هرکس با مردمان .............................کرد خود را در ................. آنان شریک ساخت.
الف)مشورت - خرد
ب)همفکری -مال
ج)در به انجام رساندن امور همکاری - تعقل
د)بر اندیشه خود اصرار – شکست

21- حضرت علی (ع) ریشه قوت قلب را چه می دانند؟
الف)اعتماد به نفس
ب)توکل به خدا
ج)اعتدال
د)تلاش

22- باتوجه به گفته:«قلیل تدوم علیه ارجی من کثیر مملول منه» رمز موفقیت در کار چیست؟
الف)توکل بر خدا
ب)دوری از سستی
ج)اعتدال
د)پی گیری و ادامه یافتن

23- امیر المومنین علی (ع) خصلت سبکسران را چه می داند ؟
الف)سستی
ب)کینه جوئی
ج)نابود ساختن بی ثمر عمر
د)تجاوز به حقوق دیگران

24- طبق فرمایشات حضرت علی (ع) معنای این سخن از خدا که فرمودند:« فَلنُحیَینَّه حَیَاه طَیِّبه»چیست؟
الف)کسب حلال
ب)ما او را زندگانی خوش و پاکیزه دهیم
ج)روزی
د)قناعت

25- کدام یک از موارد زیر عامل فزونی روزی است ؟
الف)پرهیز گاری و حسن خلق
ب)نیت نیک و احسان و استغفار
ج)حفظ امانت و دعا
د)همه موارد

26- حضرت عامل تباه سازی اخلاق را چه می دانستند؟
الف)کسب حرام و کج خلقی
ب)عدم انفاق و بذل مال
ج)سخت گیری اقتصادی با خانواده ومردم
د)عدم امانت داری و سوء نیّت

27- برای دست یابی به حسن سلوک و رفتار مناسب با مردم برخورداری از کدام یک از موارد زیر ضروری است ؟
الف)گشاده رویی
ب) پرهز از ستیزه جویی
ج)آراستگی وفروتنی
د)همه موارد

28- حضرت علی (ع) چه چیز را باعث تیره گی دل و پرورش بذر نفاق می دانند؟
الف)مجادله وستیزه جویی
ب)تکبر وخودبینی
ج)حرص وآز
د)خودنمایی

29)در منظر امام (ع) تعریف دانش و دانشمند چیست؟
الف)عمل به مقتضیات علم- نام نیک پس از جهان
ب)طاعت پروردگار و نام نیک- سیر نمی شود
ج)همواره به وسیله آن راه راست پیمودن – نیکنام در دو جهان
د)پیروی هوای نفس نکردن – تابع جاهلان نمی شود

30- دستور خداوند برای باز داشتن بی خردان از زشتی ها چیست؟
الف )امر به معروف با شرایط آن
ب)حساسیت در برابر زشتی ها
ج)نهی از منکر
د)امر به نماز اول وقت

31- در منظر امام علی (ع) آثار همت عالی در چیست ؟
الف) بردباری و وقار
ب) کردار زیبا و عزت نفس
ج) دست یابی به خواسته ها و عزت نفس
د) همه موارد

32- امیر مومنان علی (ع) فرجام دور اندیشی را چه می دانند؟
الف)پایداری در تصمیم
ب) داشتن همت عالی
ج)عدم ناتوانی ودرماندگی
د)سالم ماندن از آسیب ها

33- طبق فرمایشات امیر المومنین علی (ع)خیر انسان در چیست؟
الف)مال وفرزندان بسیار
ب)نام نیک
ج)دانش فراوان
ج)کردار زیبا

34- با توجه به«لایزکوا العلم بغیر ورع» آسیب احتمالی حاصل از هر علم (ضلالت) با چه چیز قابل ترمیم می باشد؟
الف) پایبندی به آیین دانش جویی
ب) خدامحوری
ج) تقوا
د) پشتکار

35- با توجه به «علی المتعلم ان یداب نفسه فی طلب العلم ولایمل من تعلمه ولا یستکثر ما علم» رمز موفقیت یک دانش پژوه در چیست؟
الف) پشتکار و دقت
ب)احترام به استاد
ج)به کار بستن علم
د) خدا محوری

36- در فرمایشات امام در به کار بستن علم، ایشان چه چیز را مایه گرفتاری دانسته اند؟
الف)دانش بدون عمل
ب)دانسته های خود را زیاد بشمارند
ج)در خواندن و آموختن پی گیر نباشد
د)نداشتن پشتکار

37- خداوند متعال در کدام یک از مراحل زندگانی انسان بی آنکه خود در آن تدبیری داشته باشد به آنها روزی داده است؟
الف)رحم مادرش
ب)هنگام نوزادی
ج)کودکی ونوجوانی
د)همه موارد

38- حضرت علی (ع)در رابطه با چه کسانی فرموده اند : از آنان بهرمند شو و پیوندشان مگسل و بیش از این از آنان مجوی.
الف)برادران مورد اعتماد
ب)برادران که برخورد خوب دارند
ج)دوستان سخاوتمند
د)دوستان راستگو

39- به سبب تر ک کردن چه چیزی انسان از روزی حلال محروم می گردد؟
الف) تلاش
ب) صبر
ج)تفکر در امور
د) همه موارد

40- پرهیزگاران در کسب روزی و در آخرت چگونه اند؟
الف)میانه رو - سعادتمند
ب)جوینده حلال- چهره ای چون ماه درخشان
ج)قانع - خوشحالند
د)بدون شتاب زدگی- اهل بهشت

موفق باشید

هزينه فيش واريزي

مدیر دبستان حساس — 16 تير 1389

قابل توجه اولیا ء محترم دبستان شاهد تقوی پیشگان
بر اساس شیوه نامه 151/66870 به تاریخ 1/3/89
موقع ثبت نام فقط 6 قطعه عكس 3*4 همراه داشته باشيد .
فیش مجزا بانکی وجه ثبت نام به مبلغ 180هزار تومان خانواده های
غیر شاهد
فیش مجزا بانکی وجه ثبت نام به مبلغ 170هزار تومان خانواده های
شاهد ( 50% تا 69 % جانبازان و آزادگان )
+ فیش مجزا بانکی هزینه تغذیه به مبلغ 50 هزار تومان
+فیش مجزا بانکی هزینه سرویس ...... تومان
به شماره حساب 4150123237007
وجه بيمه و كتاب و مجلات و...
بانک ملی شعبه صبا – به نام دبستان شاهد تقوی پیشگان
==============================================
لطفاً فیش ها را در پایان مهر ماه 1389 به مسئول حسابداری مدرسه تحویل و رسید دریافت نمایید

برگزیدگان

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389

نتايج آزمون پيشرفت رياضي آينده سازان ( مرحله‌ي دوم )

دانش آموزان پايه پنجم :
- پادينا نعمتي ( نفر اول ) در مدرسه
- فائزه معصومي گودرزي ( نفر دوم ) در مدرسه
- ياسمن شاطري ( نفر سوم ) در مدرسه
دانش آموزان پايه چهارم :
- حانيه رفيع پور ( نفر اول )
- زهرا سادات نوربخش ( نفر دوم )- ناهيد شيري ( نفر سوم )
دانش آموزان پايه سوم : - مبينا پرنيان - روژان مختاريان - زهرا صانعي پور ( نفرات اول ) در مدرسه

» نتايج مسابقه علمي آينده سازان مرحله دوم

دانش آموزان پايه چهارم :
- عارفه خدابخشي كسب رتبه اول
- روژين شعبان پور كسب رتبه دوم
- ناهيد شيري رتبه سوم
- زهرا همدست رتبه چهارم
دانش آموزان پايه پنجم :
- فائزه معصومي كسب رتبه اول
- مهسا شعباني كسب رتبه دوم
- مرضيه مفيدي نيا كسب رتبه سوم
- زهرا همدست كسب رتبه چهارم

» تجليل از دانش آموزاني كه در جشنواره‌ي فرهنگي - هنري كسب رتبه شده‌اند.

قابل توجه اولياي گرامي در مراسمي پر شكوه از اين عزيزان با اهداجوايز و تقدير نامه در سالن ورشو تجليل به عمل آمد:
دانش آموز عزيز حانيه رفيع پور موفقيت شما را در كسب رتبه‌ي اول در رشته حفظ قرآن و سارا رحمن پور كسب رتبه‌ي اول در انشاي نماز منطقه فائزه معصومي موفقيت شما را در كسب رتبه‌ي اول در رشته نقاشي زلزله و سنا شاهمرادي كسب رتبه‌ي سوم در حفظ قرآن را تبريك گفته و آرزوي موفقيت روز افزون شما را از خداوند منان خواهانيم.

» كسب امتياز در مسابقات

دانش آموز نگار سادات عابديني موفق به كسب 3 امتياز از اولين دوره مسابقات مدرسه هيئت شطرنج تهران و دانش آموز سارينا ميرزاجاني موفق به
كسب مقام سوم از رشته‌ي شنا و كرال سينه شده اند كه از خداوند متعال خواهان موفقيت روز افزون رابراي شما خواهانيم .

» نتيجه آزمون پيشرفت رياضي مرحله‌ي اول( آينده سازان )

با تشكر از دانش آموزاني كه در اين آزمون شركت كرده ورتبه برتر را كسب نموده‌اند.
دانش آموزان پايه سوم حائز رتبه بسيار عالي :
- نگار سادات عابديني - حيوا حر - پارميدا مجمع صنايع - سنا شاهمرادي - فاطمه شريفي - ريحانه جولا

دانش آموز پايه چهارم رتبه عالي : كيميا عين علي
دانش آموزان پايه چهارم رتبه خيلي خوب : حانيه رفيع پور - ناهيد شيري - كيميا قصري

دانش آموزان پايه پنجم رتبه بسيار عالي : پادينا نعمتي - شاطري -
مريم معظمي و پريسا شاه كوهي رتبه عالي را كسب نموده‌اند.

» كسب مقام اول در مسابقات قهرماني كاراته سبك كيو كوشين

دانش آموز عزيز سورين سهرابي كسب مقام اول در رده‌ي سني نو نهالان حائز كمر بند سبز در مسابقات قهرماني « كاتا » ايران در استان تهران كه موفق به كسب مدال طلا نائل شده‌ايد را به شما و خانواده محترمتان تبريك گفته و از خداوند منان موفقيت روز افزون شما را خواهانيم.

» نفرات اول تا سوم مسابقات ( قرائت قرآن )

پايه سوم :
1- نفر اول : كوثر محمدي
2- نفر دوم : مينا عربي
3- نفر سوم : فاطمه جولا و رومينا عليزاده
پايه چهارم :
1- نفر اول : مينا دانشمندي
2- نفر دوم : حانيه رفيع پور
3- نسيما سادات موسوي
پايه پنجم :
1- نفر اول : زهرا فرهادي
2- نفر دوم : ياسمن شاطري
3- نفر سوم : فاطمه آزادمنش

» نفرات اول تا سوم مسابقات ( حفظ قرآن )

پايه سوم :
1- نفر اول : سنا شاهمرادي
2- نفر دوم : مينا عربي
3- نفر سوم : سيده بشري علويان و پانته آ صداقت
پايه چهارم :
1- نفر اول : حانيه رفيع پور
2- نفر دوم : حنانه قرباني
3- صدف روشن
پايه پنجم :
1- نفر اول : ثنا استادي مقدم
2- نفر دوم : فائزه معصومي
3- نفر سوم : فاطمه فاتحي

» نفرات اول تا سوم مسابقات ( انشا و عملي نماز )

پايه سوم :
1- نفر اول : هستي سحر خيزان
2- نفر دوم : زينب ابوطالبي
3- نفر سوم : سنا شاهمرادي و زهرا گل بند

پايه چهارم :
1- نفر اول : حنانه قرباني
2- نفر دوم : عارفه ابوالحسني
3- نفر سوم : عالمه خليقي سيگارودي

پايه پنجم :
1- نفر اول : سارا رحمان پور
2- نفر دوم : پادينا نعمتي
3- نفر سوم : شيرين سادات جعفري و پريسا شاهكويي

جزوه همیاری آموزش دختران گل شاهد تقوی پیشگان که با همکاری اولیا ء محترم انجام شود

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389

آموزش همیاری اولیا ء و دانش آموزان

و تشویق هر چه بیشتر نوگلان

دبستان شاهد تقوی پیشگان – سال 89 -88

1- ولی دانش آموز می بایستی همزمان با اعلام مدرسه در صورت تمایل به ادامه تحصیل فرزندشان در مدرسه به ثبت نام مقدماتی اقدام نمایند .

2- ولی دانش آموز می بایستی جهت ثبت نام کلیه فرم ها و قرار دادهای مربوط به هر سال را امضاء نماید .

3- شهریه ثابت / فوق برنامه / هزینه غذا / آزمون ها کتاب و سایر خدمات ویژه مدرسه می بایستی طبق قرار داد متعقده بین ولی دانش آموز و حسابداری پرداخت گردد .

4- ولی دانش آموز موظف است طبق تعهد و قبل از اعلام کتبی مدرسه نسبت به پرداخت بدهی شهریه فرزند خود اقدام نماید .

5- عدم پرداخت بدهی شهریه ولی دانش آموز چنانچه منجر به تذکر کتبی مدرسه گردد موجب کسر امتیاز خواهد شد .

تبصره : هر مورد تذکر کتبی جهت پرداخت شهریه موجب کسر 10 امتیاز خواهد بود .

6- ولی دانش آموز می بایست مبلغ شهریه را به حساب مدرسه واریز و فیش آن را به حسابداری تحویل و در ازای آن رسید دریافت کند .

7- ولی دانش آموز می بایستی پس از تسویه حساب کارت دانش آموز را از امور اداری دریافت نمایند .

8- ارائه کارت در هنگام حضور در مدرسه الزامی است .

9- برای کارت های صادره المثنی صادر نخواهد شد .

تبصره : همراه نداشتن کارت دانش آموزی در هر روز موجب کسر 1 امتیاز خواهد شد .

فصل 2 مقررات لباس فرم دانش آموزان

10- لباس فرم دختران ابتدایی شامل مانتو و شلوار مقنعه سفید رنگ می باشد .

11- دانش آموزان موظفند همه روزه از فرم کامل استفاده نمایند .

تبصره 1 : عدم استفاده از فرم به شکل کامل در هر روز موجب کسر 10 امتیاز خواهد شد .

تبصره 2 : در هنگام شرکت در اردوها ، مسابقات گرد همآیی ها نیز استفاده از لباس فرم ضروری است .

12- در موارد خاص چنانچه به دلایل موجه دانش آموز نتواند لباس فرم بپوشد ولی دانش آموز باید شخصاً به مدرسه مراجعه و اعلام نماید .

13- دانش آموزان دختر باید در هنگام حضور در مدرسه از مقنعه سفید اسفاده نمایند .

تبصره 1 : دانش آموزان پایه اول و پایه دوم می توانند در حیاط مدرسه بدون مقنعه حضور یابند .

تبصره 2 : در کلاس های درس و در هنگام شرایط عادی مدرسه استفاده از مقنعه برای دختران دانش آموز الزامی نیست .

تبصره 1 : هر مورد عدم استفاده از مقنعه در حیاط مدرسه برای دانش آموزان دختر پایه سوم به بالا موجب کسر 10 امتیاز خواهد شد .

14- دانش آموزان موظف به استفاده از لباس ورزشی و کفش ورزشی در ساعات درسی تربیت بدنی می باشند .

تبصره : روزهایی که دانش آموزان ورزش دارند نمی توانند بدون لباس فرم مدرسه و تنها با لباس ورزشی به مدرسه مراجعه نمایند .

ساعت حضور در مدرسه

15- ساعت کار مدرسه در دبستان از شنبه تا چهارشنبه همه روزه از 7:30 تا 13:15 می باشد

16- پنج شنبه ها مدرسه ابتدایی در ساعت 11:30 تعطیل می شود .

17- حضور دانش آموزان رأس ساعت 7:30 دقیقه و جهت حضور در مراسم صبحگاه الزامی است .

تبصره : چنانچه دانش آموزان در هنگام اجرای صبحگاه به مدرسه رسید باید در منتهی الیه صف دانش آموز منتظر شده و پس از هماهنگی با مسئولین هر کلاس به صف خود مراجعه نماید .

18- چنانچه دانش آموز بعد از صف صبحگاه و قبل از حضور معلم در کلاس به مدرسه برسد باید ضمن هماهنگی با ناظم مدرسه به کلاس مراجعه نماید .

19- چنانچه دانش آموز پس از حضور معلم و با تأخیر به کلاس درسی برسد بایستی به دفتر مراجعه و تأخیر خود را موجه نموده و با مجوز کتبی مسئولین دفتری به کلاس مراجعه کند .

20- چنانچه تأخیر از 30 دقیقه بیشتر باشد می بایستی حتماً با ولی دانش آموز خود به دفتر مدرسه مراجعه و ضمن موجه نمودن تأخیر با مجوز کتبی به کلاس مراجعه نماید .

تبصره : چنانچه تأخیر دانش آموزان به دلیل مشکلات سرویس ، ایاب و ذهاب گروهی باشد مسئول یا راننده سرویس ضمن مراجعه به دفتر تأخیر دانش آموزان را موجه می نماید در این هنگام حضور دانش آموز در دفتر الزامی نمی باشد .

21- تأخیر از 7:30 تا قبل از شروع کلاس ها در هر روز موجب کسر 2 امتیاز و بیش از آن موجب کسر 5 امتیاز خواهد شد .

22- ولی دانش آموز در صورتی که خود جهت ایاب و ذهاب فرزندش مراجعه می نماید می بایستی همه روزه در هنگام تعطیل مدرسه حضور و نسبت به انتقال فرزند خود اقدام نماید .

23- دانش آموز نمی تواند قبل از تعطیل مدرسه در زنگ پایانی کلاس مدرسه را ترک نماید .

24- اولیاء دانش آموز نباید قبل از پایان وقت مدرسه به کلاس مراجعه ، نسبت به بردن فرزندشان اقدام نمایند .

25- چنانچه در موارد خاص ولی دانش آموز مجبور باشد زودتر از وقت تعطیلی مدرسه نسبت به انتقال فرزندش اقدام نماید باید حتماً به دفتر مراجعه و مجوز کتبی دریافت نماید .

26- مجوز کتبی تنها با امضاء دفتر و امضاء معلم مربوطه برای نگهبانی مجوز خروج محسوب می گردد .

27تبصره : دانش آموزان منظم و بدون تأخیر در هر هفته مشمول دریافت 5 امتیاز مثبت می شوند .

مقررات حیاط و کلاس مدرسه

28- دانش آموزان می بایستی در نظافت و نظم حیاط و کلاس خود همکاری نماید .

29- دانش آموزان بایستی به تذکرات مسئولین انتظامات در محوطه حیاط و کلاس ها توجه نمایند .

تبصره : هر مورد تذکر کتبی مسئولین انتظامات حیاط و محیط کلاس ها موجب کسر امتیاز خواهد شد .

30- موارد کسر امتیاز در حیاط و مدرسه و کلاس درس به شرح زیر اعلام می گردد .

عدم توجه به تذکرات مسئولین 2 امتیاز

آزار و اذیت دانش آموزان دیگر 3 امتیاز

ضرب و جرح 5 امتیاز

استفاده از کلمات نا مناسب 5 امتیاز

انجام کارهایی که برای دانش آموز و دیگران خطر آفرین است 5 امتیاز

تبصره : دانش آموزانی که در برقراری نظم و نظافت مدرسه همکاری می کنند در هر مورد مشمول دریافت 5 امتیاز مثبت می گردند .

31- دانش آموزان موظفند به قوانین وضع شده توسط آموزگار جهت کلاس درسی عمل نمایند .

32- دانش آموزان موظفند به تذکرات مسئولین نظم پله ها و کلاس ها توجه نمایند .

33- منظم ترین دانش آموزان در کلاس درسی توسط آموزگار در پایان هر هفته به دفتر مدرسه معرفی و مشمول دریافت 5 امتیاز مثبت خواهند شد .

34- دانش آموزان موظفند طبق برنامه کلاسی کتب ، دفترها ، جزوات و وسایل مورد نیاز خود را به همراه داشته باشند .

35-هر مورد به همراه نداشتن وسایل و دفتر و کتاب موجب کسر 3 امتیاز خواهد شد .

36- دانش آموزان موظفند نسبت به برقراری نظم کلاس تلاش کنند .

37- به هم زدن نظم کلاس ها توسط دانش آموز در هر مورد موجب کسر 3 امتیاز خواهد شد .

38- دانش آموزان موظفند در ساعات فوق برنامه کلیه وسایل لازم آن درس را به همراه داشته باشند .

39 : به همراه نداشتن وسایل مورد نیاز دروس فوق برنامه در هر مورد موجب کسر 3 امتیاز خواهد شد .

مقررات حضور در سرویس ایاب و ذهاب

40- دانش آموزان موظفند در هنگام حضور در سرویس چه در راه رفت چه برگشت فرم کامل مدرسه را تن داشته باشند

41- استفاده از مقنعه برای دختران در سرویس ایاب و ذهاب الزامی است .

42-دانش آموزان می بایستی صبح ها رأس ساعت مقرر جهت سوار شدن آماده باشند .

تبصره : چنانچه 3 بار گزارش تأخیر دانش آموز به دفتر مدرسه اعلام گردد موجب کسر 3 امتیاز خواهد بود .

43- دانش آموز موظف است در طول راه منظم ، منضبط و مؤدب باشد .

تبصره : چنانچه دانش آموزی موجب آزار و اذیت سایر سرنشینان سرویس یا راننده مربوطه شود با هر بار گزارش مشمول 3 امتیاز منفی خواهد شد .

44- هر ماه بهترین دانش آموزان در سرویس ایاب و ذهاب توسط رانندگان به دفتر مدرسه معرفی و 5 امتیاز مثبت دریافت خواهند نمود .

45- دانش آموز موظف است به محض تعطیل مدرسه جهت سوار شدن به سرویس به راننده مراجعه کنند .

تبصره : چنانچه 3 بار گزارش تأخیر دانش آموز به دفتر اعلام شود موجب کسر 3 امتیاز خواهد بود .

46- رانندگان نمی توانند در اتومبیل از سی دی های غیر مجاز و غیر مناسب جهت گروه سنی دانش آموزان استفاده نمایند و دانش آموزان می بایستی در صورت رؤیت این موضوع را به دفتر مدرسه گزارش نمایند .

مقررات حضور والدین در مدرسه

47- از آنجا که محیط مدرسه و جهت آموزش دانش آموزان طراحی شده است ولی دانش آموز می بایستی با لباس مناسب در مدرسه حضور بهم رسانند .

48- استفاده از آرایش های زننده در محیط مدرسه ممنوع می باشد .

49- خانم ها می بایستی حتی در هنگام حضور در مدرسه از مقنعه یا روسری کاملاً پوشیده استفاده کنند .

تبصره : عدم رعایت موارد فوق توسط ولی دانش آموز در هر مرتبه حضور موجب کسر 5 امتیاز از دانش آموز خواهد شد .

50- در هنگام شرکت در جلسات اولیاء محترم موظفند از لباس های مناسب با محیط آموزشی استفاده نمایند .

51- رعایت حجاب کامل اسلامی در جلسات مدرسه ضروری می باشد .

تبصره : عدم توجه به قانون حضور در جلسات موجب کسر 5 امتیاز منفی از دانش آموز خواهد شد .

مقررات بخش زبان

52 - دانش آموزان موظفند کلیه تکالیف بخش زبان و ...را همانند سایر دروس انجام دهند .

53- دانش آموزان موظفند در ساعت درسی زبان همه روزه در مدرسه حضور داشته باشند .

54- دانش آموزان می بایستی کلیه قوانین مدرسه در بخش فارسی را در کلاس زبان نیز رعایت کنند .

تبصره : در صورت عدول از هر یک از قوانین موجب کسر امتیاز خواهد شد

55- دانش آموزان می بایستی قوانین تغذیه شامل موارد زیر را رعایت کند :

الف : شستن دست ها قبل از خوردن خوراکی

ب : همراه نیاوردن خوراکی هایی مثل پفک – آدامس – چیپس – کالباس و....انواع تنقلات غیر بهداشتی

ج : همکاری با مسئولین سلف سرویس

د : تمام کردن خوراکی خود

هـ : همراه داشتن قمقمه آب و لیوان

و . قرار دادن ظرف مصرف شده در قسمت مربوطه

ز : رعایت نظم و سکوت در هنگام خوردن خوراکی

تبصره : عدم رعایت هر یک در موارد فوق موجب کسر 3 امتیاز خواهد شد .

مقررات پروژه دانش آموزی

56- دانش آموزان موظفند پروژه های علمی که از طرف آموزگار مربوطه در هر بخش اعلام می شود را به موقع به ایشان ارائه دهند .

57- موضوع پروژه ها باید حتماً توسط معلم مربوطه انتخاب یا تأیید شود .

58- پروژه علمی دانش آموزان حداکثر باید تا تاریخ 1 بهمن ماه تحویل آموزگار مربوطه شود

59- زمان ارائه و دفاع از پروژه ها از سوی آموزگاران اعلام خواهد شد .

60- دانش آموزان موظفند به گونه ای دفاع خود را توضیح نمایند که حداکثر به مدت 10 دقیقه می توانند کلیات مطلب را بیان کنند .

61- پذیرایی در هنگام ارائه پروژه به عهده دانش آموزان است .

تبصره : به منظور جلوگیری از اسراف و شیوع فرهنگ رقابت ناسالم در بین دانش آموزان ، ارائه دهندگان پروژه فقط می توانند با شکلات یا آبنبات یا چیزی در همین حد از دوستان خود پذیرایی نمایند .

62- پروژه ها از پایه اول تا سوم می توانند دست نویس نوشته شوند .

63- متن پروژه دانش آموزان حتماً باید در 3 نسخه حاضر شود که یکی در دفتر مدرسه یکی تحویل آموزگار و دیگری نزد دانش آموز خواهد ماند . ( نسخه دوم و سوم کپی شود . )

64- تهیه چکیده پروژه جهت استفاده دانش آموزان دیگر الزامی است .

65- در پایان جلسات دفاع دانش آموزان بهترین های پروژه بر اساس امتیاز بندی های زیر اعلام می گردند .

الف : کامل بودن متن 20 امتیاز

ب : زیبایی نگارش 5 امتیاز

ج : استفاده از وسایل کمک آموزشی در دفاع 10 امتیاز

د : استفاده از فیلم و عکس در جلسه دفاع از پروژه 5 امتیاز

ز : ارائه چکیده مناسب 5 امتیاز

ر ) رعایت زمان در نظر گرفته شده 10 امتیاز

س ) احاطه کامل بر موضوع 20 امتیاز

ش ) قدرت بیان خوب 15 امتیاز

ص ) ارائه 3 نسخه به معلم 10 امتیاز

66- بهترین های کلیه پایه ها موظفند در رقابت بین پایه ها شرکت نمایند

قوانین کلی

67- دانش آموزان موظفند از لباس فرم ، کفش ، کیف ، لباس ورزشی ، لوازم التحریر و لباس زمستانه متعارف استفاده نمایند مثال : با عکس های بارب .... نباشد .

68- دانش آموزان نمی توانند بدون نامه کتبی با سایر سرویس ها و اولیاء سایر دانش آموزان از مدرسه خارج شوند .

69- دانش آموزان موظفند در تمام جلسات / جشن ها / مراسم مسابقات و سایر مواردی که آموزشگاه دعوت می نماید شرکت نمایند .

70- اولیاء دانش آموزانی که در جلسات آموزشی خانواده و جلسات کلاسی شرکت می کنند در هر بار 3 امتیاز برای فرزند خود کسب می نمایند .

71- دانش آموزان موظفند بهداشت فردی را همیشه رعایت کنند .

72- دعوت از دوستان جهت میهمانی و جشن تولد در مدرسه اکیداً ممنوع می باشد .

73- گرفتن جشن تولد و میهمانی در مدرسه ممنوع می باشد .

تبصره : آوردن کارت دعوت میهمانی و تولد در مدرسه موجب کسر 10 امتیاز می شود .

74- آوردن میهمان به مدرسه و کلاس توسط دانش آموز ممنوع می باشد .

75- در ابتدای سال برای هر دانش آموز 100 امتیاز در نظر گرفته خواهد شد .

76- امتیاز کسب شده مثبت یا منفی دانش آموزان در هر ماه محاسبه و در فرم مخصوص نگهداری می شود .

77- هر ماه یکبار امتیازات مکتسبه در کارت دانش آموزی ثبت می گردد .

78- در پایان سال چنانچه دانش آموز زیر 100 امتیاز داشته باشد نمی تواند جهت سال تحصیلی بعدی در مدرسه ثبت نام کند .

از امتیاز 100 تا 120 دانش آموزان خوب

از امتیاز 120 تا 150 دانش آموزان بسیار خوب و مشمول دریافت لوح دانش آموز بسیار خوب .

از امتیاز 150 تا 170 دانش آموزان عالی و ممتاز و مستحق دریافت کارت طلایی .

از امتیاز 170 تا 200 دانش آموزان بسیار عالی و مستحق دریافت 2 کارت طلایی با یک لوح افتخار خواهند بود .

79- مراقبت و حفظ کارت دانش آموزی الزامی است و در صورت مفقود شدن المثنی صادر نمی شود .

80- در پایان سال دانش آموزانی که کارت آنان مفقود شود به منزله داشتن امتیاز 100 می باشد .

81- در هنگام دریافت کارت و لوح در پایان سال به همراه داشتن کارت شناسایی الزامی می باشد .

82- دانش آموزان در مدرسه نمی توانند از لاک یا آ... حتی به میزان بسیار کم استفاده نمایند در غیر اینصورت در هر مورد 20 امتیاز منفی دریافت خواهند نمود .

83- به همراه داشتن سی دی غیر درسی / تلفن همراه / MP3 پلیر / نوار ضبط صوت غیر درسی / عکس / مجله / کتب غیر درسی ممنوع می باشد .

تبصره : به همراه داشتن هر یک از موارد فوق در هر بار موجب کسر 20 امتیاز خواهد شد .

84- به همراه داشتن عروسک اسباب بازی و لوازم خصوصی غیر ضروری در مدرسه ممنوع است .

تبصره : به همراه داشتن موارد فوق در هر بار موجب کسر 5 امتیاز خواهد شد

85- اولیاء دانش آموز باید اکیداً از حضور در پشت درب کلاس درس و گرفتن وقت معلم و دانش آموزان خودداری نمایند

86- حضور اولیاء در پایان ساعت درس در کنار کلاس درس ممنوع بوده و می بایست در حیاط مدرسه منتظر فرزندان خود باشند .

تبصره : عدم موارد فوق در هر مرتبه موجب کسر 5 امتیاز منفی خواهد بود .

87- ولی دانش آموز نباید در امور داخلی کلاس و مسائل آموزشی و پرورشی دخالت نمایند

با تشکر دفتر دبستان شاهد تقوی پیشگان

توجه : ****

این آیین نامه پایان سال تحویل شود.

نام و نام خانوادگی دختر گل :

امضا ء : تاریخ آموزش :

محل امتیاز مکتسبه دانش آموز عزیز پایان سال 90

نام و نام خانوادگی ولی محترم که ناظر بوده اند .

محل و تاریخ و مدارک سنجش برای کلاس اولی های جدید

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389

پایگاه سنجش کلاس اولی ها

فقط در تاریخ شنبه 16 مرداد

به آدرس خیابان انقلاب نرسیده به پل حافظ

کوچه سعید دبستان گیو

مدارک مورد نیاز :

معرفی نامه از مدرسه

2 قطعه عکس

4000 تومان نقد

اصل شناسنامه

کارت واکسیناسیون

خود دانش آموز

دفترچه بیمه

فعالیتهای آموزشی و پرورشی در سال گذشته 89-88

معاون آموزشي: شريفي — 15 تير 1389

اجرای نمایش ترافیک

اجرای نمایش خورشید کاروان

اجرای نمایش بهداشت و سلامتی

اجرای نمایش میکروبها توسط گروه میهن

اجرای نمایش مباهله

اجرای نمایش عروسکی

اجرای امداد رسانی و پزشکی

اجرای شاهنامه خوانی

اجرای نمایش احمدک

اجرای نمایش شعری از پروین اعتصامی

اجرای نمایش اخلاقی – انضباطی

اجرای موزیکال بهداشتی گروه شهرداری

برگزاری آزمون های علمی

مرحله پرلز 1

مرحله پرلز2

مرحله پرلز3

مرحله پرلز4

مرحله پرلز5

مرحله پرلز6

مرحله پرلز7

آزمون طرح سات پایه 4 و پایه 5 مرحله 1

آزمون طرح سات پایه 4 و پایه 5 مرحله2

آزمون طرح سات پایه 4 و پایه 5 مرحله 3

آزمون طرح سات پایه 4 و پایه 5 مرحله 4

مسابقات علمی آینده سازان پایه 4 و پایه 5 مرحله 1

مسابقات علمی آینده سازان پایه 4 و پایه 5مرحله 2

مسابقات علمی آینده سازان پایه 4 و پایه 5 مرحله 3

آزمون پیشرفت ریاضی پایه 3 و پایه 4 و پایه 5مرحله 1

آزمون پیشرفت ریاضی پایه 3 و پایه 4 و پایه 5مرحله 2

آزمون قلم چی پایه 3 و 4و 5

آزمون علمی المپیاد ریاضی

مسابقه مجلات رشد

مسابقات هفتگی برای هر پایه مجزا در موضوعات اخلاقی – فرهنگی

مسابقات قرآنی

مسابقات فرهنگی شهرداری

مسابقات پیک شکوفه ها دو هفته در میان برای هر پایه و اهدای جوایز به برترین ها

بازدید از باغ وحش

بازدید از پارک پردیسان

بازدید از موزه ایران باستان

بازدید از پارک دانشجو

بازدید از فرهنگ سرای شفق – گیاه شناسی

بازدید از موزه ایران باستان

روز شاد پایه 1و2

روز شاد پایه 3 و 4 و۵

بازدید از جماران پایه 5

بازدید از کاخ گلستان

بازدید از حرم حضرت عبدالعظیم

نمایشگاه دست سازه های دانش آموزان

عاشورا

چادر نشینی و ایل نشینی

اربعین

نماز

وسایل دور ریختنی

چرخ ها و اصطکاک-

سفال

تخم مرغ رنگی

کارت تبریک

برگزاری جشن ها به مناسبت ها

روز جهانی کودک

روز دانش آموز

روز دختر

روز معلم

جشن شکوفه ها

جشن عبادت

جشن دهه فجر

روز پرستار

عید غدیر

عید قربان

جشن تولد متولدین بهار

جشن تولد متولدین تابستان

جشن تولد متولدین پاییز

جشن تولد متولدین زمستان

جشن الفبا

معاینات دندانپزشکی

سنجش شنوایی

معاینات پزشکی

معاینه چشم

سنجش هوش

سنجش ریاضی پایه 1و 2

تشویق بچه ها

افتتاح وبلاگ به آدرس http : //sharif50 .blogfa.com

با موضوعات تربیتی و اخبار و تشویق و مسابقه – بازی – مطالب متنوع و.معرفی ...

کارت امتیاز

جوایز فرهنگی – تزیینی – آموزشی

پرسش شفاهی از کتاب های خوانده شده و اهدای جوایز جالب و مورد سلیقه خود دانش آموز

صحبت و تشویق زبانی و تشویق و معرفی سر صف

صحبت با اولیا و مشاور و معلم

اهدای لوح تقدیر به حافظان قران – برترین مسابقات ورزشی – فرهنگی –اهدای جوایز به حجاب برترین –اهدای لوح به شورای دانش آموزی – تشویق برترین های مسابقات علمی – فرهنگی

امتیاز ورزشی و افتتاح صندوق ورزشی به همت خود دانش آموزان و تهیه وسایل بازی و تفریحی در زنگ تفریح

اهدای امتیاز برای دانش آموزان برتر در اخلاق و انضباط

تشکیل شورای معلمان

تشکیل شورای مدرسه

تشکیل شورای دانش آموزی

تشکیل جلسات انجمن اولیا

تشکیل جلسات آموزش خانواده

تشکیل آموزش تحقیق و پژوهش

تشکیل آموزش اصلاح حرکات جسمانی

برنامه ملاقات معلمان با اولیا هر 5 پایه به طور ماهانه و نزدیک پایان هر نوبت

آموزش بازی های سنتی

آموزش بازی های دسته جمعی

آموزش رفع اضطراب در زمان امتحانات

آموزش بلوغ دختران

آموزش بازیافت مواد

آموزش درس با استفاده از کامپیوتر در اوقات فراغت

اجرای سرود جمهوری اسلامی هماهنگ

اجرای سرود هماهنگ گلهای خندان

سرود کتاب

سرود جشن تکلیف

سرود مرگ بر آمریکا

سرود بهداشتی

سرود مسواک

سرود معلم

سرود ورزشی همراه با نرمش هر روز در برنامه صبحگاهی

زیارت عاشورا هر صبح پنجشنبه

زیارت وارث در ماه محرم

مولودی خوانی در مناسبتها

مرثیه خوانی در ایام عزاداری

جشنواره هفت سین

جشنواره نیکوکاری

جشنواره غذا 1

جشنواره غذا 2

جشنواره شب یلدا

جشنواره کتاب در 2 مرحله

جشنواره ورزشی در مراحل مختلف

شطرنج- طناب زنی – مقاومت سنجی – و....

نمونه طرح درس برای همکاران

معاون آموزشي: شريفي — 15 تير 1389

الف) تهيه ي يك طرح درس مناسب:
براي تهيه ي يك طرح درس رعايت موارد زير ضروري است:
1- ابتدا تهيه ي يك شناسنامه ، شامل: ماده درسي ، مدت جلسه، تعداد دانش‌آموز ، شماره ، موضوع درس ، دوره، پايه ، چينش دانش‌آموزان ، تاريخ اجرا، تهيه كننده،محل خدمت
2- بيان اهداف :
الف) هدف كلي :بايد توجه شود كه در اين قسمت ازمصدر هاي غير رفتاري مانند: آشنا شدن،فهميدن و...استفاده شود.
ب) هدف هاي جزئي: بايد توجه شود كه در اين قسمت از فعل هاي غير رفتاري مانند:آشنا شوند،بفهمند و... استفاده شود.
ج)بيان رئوس مطالب.
د) هدف هاي رفتاري:با استفاده از فعل هاي رفتاري مانند: بيان كنند ،مثال بزنند و...
3- بيان روش هاي تدريس كه استفاده خواهد شد.
4-بيان رسانه‌ها و وسايل آموزشي:توجه شود كه در اين قسمت نام تمام وسايلي كه در جريان تدريس از آنها استفاده مي شود ذكر گردد و نكته ي ديگر اين كه به آن ها وسايل آموزشي گفته مي شود نه كمك آموزشي.
5- رفتار ورودي: از فعل هاي رفتاري استفاده شود .در اين قسمت توقع معلم از دانش آموز از آموخته هاي قبل است تا ارزشيابي صورت گيرد و براي درس جديدآماده شود .
مراحل تدريس و تنظيم محتوا ، منابع و روش‌ها:
مراحل تدريس و تنظيم محتوا : شامل
الف) فعاليت هاي مقدماتي :
1- سلام و احوال‌پرسي ، حضور و غياب ، توجه به غائبين جلسه گذشته ، بررسي تكاليف
2- ارزشيابي پيش از تدريس :اجراي آزمون از درس گذشته ،اجراي آزمون رفتار ورودي ،اجراي پيش آزمون
نكته ي قابل توجه اين كه اگر درس قبلي با درس جديد ارتباط داشته باشد آزمون از درس گذشته و آزمون رفتار ورودي يكي خواهد بود.
3- ايجاد آمادگي : ( فعاليت هاي لازم جهت ايجاد آمادگي ( ايجاد انگيزه ) در دانش‌آموزان :كه مي تواند بيان خاطره ،داستان و...باشد.
4- معرفي درس جديد و بيان هدف هاي رفتاري درس : بهتر است در موقع اجرا به گونه اي باشد كه تا آخر تدريس در معرض ديد دانش آموزان باشد.
ب) ارائه‌ي درس : نكته ي بسيار مهم اين كه زمان اين قسمت بايد از نصف زمان جلسه بيشتر باشد يعني حداقل نيمي از وقت بايد براي ارائه ي درس باشد.
ونكته ي ديگر اين كه در اين قسمت بايد به فعاليت هاي معلّم، فعاليت هاي دانش‌آموز، روش و وسايل آموزشي اشاره شود.
ج) فعاليت هاي تكميلي :شامل
1- جمع بندي : كه بهتر است توسط دانش آموزان انجام شود.
2- ارزشيابي پاياني درس ( اجراي پس آزمون )
3- تعيين تكليف : كه اگر تكليف اختياري نيز داده شود بهتر است.
براي درك بهتر موارد فوق چارچوب يك طرح درس به شكل زير مي باشد :
طرح درس روزانه ماده درسي : مدت جلسه: تعداد دانش‌آموز : ...... نفر شماره : موضوع درس : دوره : پايه : چينش دانش‌آموزان : تاريخ اجرا : تهيه كننده : محل خدمت :
اهداف :
هدف كلّي :
رئوس مطالب : هدف هاي جزئي : دانش‌آموزان در پايان تدريس :

هدف هاي رفتاري : دانش‌آموزان در پايان ( و ضمن ) تدريس :
روش‌هاي تدريس : رسانه‌ها و وسايل آموزشي:
رفتار ورودي : دانش‌آموزان قبل از تدريس
مراحل تدريس و تنظيم محتوا ، منابع و روش‌ها زمان
مراحل تدريس و تنظيم محتوا :
الف) فعاليت هاي مقدماتي :
1- سلام و احوال‌پرسي ، حضور و غياب ، توجه به غائبين جلسه گذشته ، بررسي تكاليف
2- ارزشيابي پيش از تدريس :
1- الف) آزمون از درس گذشته و آزمون رفتار ورودي :
ب) اجراي پيش آزمون :
3- ايجاد آمادگي : ( فعاليت هاي لازم جهت ايجاد آمادگي ( ايجاد انگيزه ) در دانش‌آموزان :
4- معرفي درس جديد و بيان هدف هاي رفتاري درس :

ب) ارائه‌ي درس :

فعاليت هاي معلّم فعاليت هاي دانش‌آموز روش وسايل آموزشي

ج) فعاليت هاي تكميلي
1- جمع بندي :
فعاليت هاي معلّم فعاليت هاي دانش‌آموزان

2- ارزشيابي پاياني درس ( اجراي پس آزمون )
3- تعيين تكليف :

يك طرح درس بايد به گونه اي باشد كه اگر به دبير ديگري داده شود به راحتي بتواند تدريس نمايد

ب)رعايت چند نكته ي ظريف در اجرا:
1- شروع با بسم الله الرحمن الرحيم
2- سلام واحوالپرسي
3- اشاره به مناسبت
4- حضور وغياب
5- توجه به غايبين جلسه ي گذشته
6- ايجاد ارتباط عاطفي
7- نگاه يكسان به دانش آموزان
8- تشويق ها هم كلامي وهم توصيفي باشد وخيلي تكراري نباشد.
9- دادن باز خورد لازم به دانش آموزان
10- هر چه دانش آموز بيشتر در گير باشد بهتر است .
11- در ارزشيابي پيش از تدريس (از درس گذشته ) بصورت داوطلبي نباشد و نفر مشخصي را هم از ابتدا نام نبريم بلكه بهتر است ابتدا سؤال مطرح شود وپس از دادن فرصت براي فكر كردن، از شخص مورد نظر خودمان بپرسيم ونمره نيز ثبت گردد.
12- در تدريس صدا يكنواخت نباشد .
13- فرصت فكر كردن در مراحل مختلف تدريس داده شود.
14- در جمع بندي بهتر است از دانش آموزان استفاده شود .
15- در ارزشيابي پاياني بهتر است سؤال براي همه باشد ولي پاسخ از يك نفر .
16- استفاده از روش هاي فعال تدريس وتوجه به اين نكته كه در روش هاي همياري از لفظ سرگروه استفاده نشود . 17- استفاده از تكنولوژي بخصوص رايانه.
18- توجه به تفاوت هاي فردي
19- رعايت وقت در تدريس بسيار مؤثر مي باشد

نكاتي در رابطه با تدريس:
به نظر من يك معلم در هر رشته اي كه باشد براي تدريس علاوه بر مواردي كه اساتيد دانشگاه و متخصصان بيان مي كنند به نكات ظريف ديگري نيزبايد توجه داشته باشد كه برخي از آن ها كه در واقع حاصل تجربه ي شخصي من مي باشد عبارتند از:
1- در اولين جلسه ي تدريس بهتر است فقط به معرفي خود وبيان خصوصيات اخلاقي و بخصوص بيان اهميت درس از نظر نيازهاي جامعه و...و شناخت سطحي دانش آموزان بپردازد .
2- داشتن طرح درس براي هر جلسه ي تدريس حتي در حد معمول.
3- اشراف كامل بر درس : مسلم است كه دانستن با تسلط كاملاً متفاوت است لذا مطالعه ي قبلي ضروري است حتي اگر بارها درسي را مطالعه كرده باشد .
4- ايجاد رابطه ي عاطفي ،منطقي وحساب شده با دانش آموزان و محبوب آن ها شدن .
5- نحوه ي بيان مطالب : برخي از همكاران درس را مشكل تر از آنچه هست بيان مي كنند تا به اين وسيله بفهمانند كه درس ،مهم است وحال آن كه رسالت اصلي معلم اين است كه مطالب را به ساده ترين شكل بيان كند تا دانش آموزان براحتي درك نمايند.لذا براي چنين كاري بهتر است بينديشيم كه مطالب را چگونه بيان كنيم تا بهتر بفهمند.
6- استفاده از روش هاي مناسب با موضوع:هر موضوعي و هر درسي روش خاصي را مي طلبد به عبارت ديگر بايد متناسب با مطلب روش مناسب را انتخاب نمود نه اين كه براي روشي كه ياد داريم مطالب را مرتب نماييم.براي تحقق چنين امري شايد بهترين مكان جلسات گروه هاي آموزشي باشد تا با نقد وبررسي روش هاي متفاوت در مورد موضوعات گوناگون بهترين شيوه ها مشخص شود. (علاوه بر روش هايي كه قبلاً گفتم روش نمايشنامه نيز براي برخي از مطالب مي تواند مؤثر باشد.)
يكي از محسنات روش هاي فعال اين است كه مي توان بجاي 20 دقيقه دانش آموز را 80 دقيقه در گير نمود تا يادگيري بهتر صورت گيرد.
7- پرسش هاي كلاسي به روش هاي متفاوت ولي هر جلسه انجام شده ونمره نيز ثبت گردد.
8- جدي بودن و خلاف گفته عمل نكردن :گاهي اوقات برخي از همكاران با بيان اين كه مي خواهيم در دانش آموزان ايجاد انگيزه نماييم به آن ها مي گويند كه اگر نمره ي پاياني را بالاتر از 18 بگيريد به نمره ي مستمر شما اضافه خواهم كرد وغافل از اين كه با اين كار در حقيقت به دانش آموزان به طور عملي مي گويند كه اگر در طول سال درس نخوانيد و فقط نمره ي پاياني خوب باشد اشكالي ندارد و اين خود زمينه اي است براي درس نخواندن دانش آموزان در طول سال تحصيلي.
9- در نظر گرفتن تفاوت هاي فردي دانش آموزان:كه در نتيجه نحوه ي برخورد با هر دانش آموز و هر پايه قطعاً تفاوت خواهد داشت لذا داشتن اطلاعات جزئي در خصوص مسائل روانشناسي براي هر دبيري ضروري است.
10- دقت در برخورد با دانش آموزان : كوچكترين رفتار و برخورد با دانش آموزان مي تواندتأثير بسيار عميقي داشته باشد.
11- دادن فرصت سؤال كردن به دانش آموزان و وادار كردن آن ها به پرسش .
12- يك مشكل عمده ي برخي از دبيران كه معمولاً نا خواسته نيز مي باشد اين است كه فكر مي كنند دانش آموزان خوب مي فهمند به عبارت ديگر فكر مي كنند هر چه مي گويند دانش آموز ياد گرفته است در حالي كه اغلب دانش آموزان شايد معناي ساده ترين لغات را هم ندانند ولي بخاطر برخي از مسائل نپرسند .
13- وادار كردن دانش آموزان به فكر كردن : اغلب دانش آموزاني كه از دوره ي راهنمايي وارد متوسطه مي شوند هنوز ياد نگرفته اند كه فكر كنند واستدلال نمايند و...
14- استفاده از وسايل مناسب : كه بهترين كار براي ماندگاري مطلب در اذهان است.
15- استفاده از مثال هاي مناسب : گاهي اوقات ياد آوري مثال مساوي با ياد آوري مطلب است.
16- نظر خواهي از دانش آموزان (با فراهم نمودن شرايط مساعد): بهترين منتقدان و صاحب نظران دانش آموزان مي باشند .لذا نظر خواهي از آن ها حداقل در پايان هر نيم سال تأثير بسيار زيادي در كيفيت تدريس دبير دارد .
17- آراستگي ظاهري دبير در شخصيت او از نظر دانش آموزان بسيار مؤثر است.
18- آگاهي كامل نسبت به برخي از مسائل مانند استفاده از رايانه .

آدرس محل جدید مدرسه

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389

شروع سال تحصیلی در مکان زیر خواهد بود .
شمال بلوار کشاورز خیابان فلسطین شمالی خیابان هشتم 8 یا (فیروز دهقان نرسیده به خیابان کبکانیان در ب بزرگ مدرسه ورودی دانش آموزان ودرب کوچه بالایی ورودی همکاران خواهد بود ..
تلفن جدید تماس : 88966007

150 نکته خواندنی مراحل رشد

معاون آموزشي: شريفي — 15 تير 1389

1 تا 2 سالگی :

آيا می دانيد:
1. برای رشد حس تعادل و احساس امنيت، کودک نياز دارد که در آغوش گرفته شود.
2. توجه سريع به کودک هنگاميکه گريه می کند باعث رشد احساس ايمنی و اطمينان او می گردد.
3. لالائی، تکان دادن و به آرامی به پشت کودک زدن و بغل گرفتن او باعث می شود که به خواب رود.
4. اختصاص يک اطاق برای کودک از لحاظ آرامش او و راحتی خودتان حائز اهميت است.
5. انس و همدمی و بازی با پدر و مادر برای هر کودکی اهميت دارد.
6. در اين سن با يک کمک مختصر، کودک می تواند برای رفتن به توالت به تنهايی اقدام نمايد.
7. کودک برای رشد توانايی خود از لحاظ ارتباط نياز به تمرين تکلم و گوش دادن دارد.
8. کودک نياز به يک مادر آسوده خاطر و مدبر دارد. مادر که هم برای خودش و هم برای کودکش در فکر برنامه استراحت و تفريح باشد.
9. کانون خانواده بايد از يک جو تفاهم و يکدلی برخوردار باشد زيرا تنش های عصبی ( دعواها ) بچه ها را عصبی می سازد.
10. کودک بايد تا حد معقول از آزادی برخوردار باشد، با ممنوعيت های زياد از حد نبايد او را محدود ساخت.
11. کودک از طريق اظهار وجود، احساس شخصيت را در خود رشد مي دهد.
12. کودک نياز دارد که او را عضوی از خانواده به حساب آورند.
13. از جمله نيازمنديهای کودک اسباب بازی و چيزهايی است که بتواند آنها را مهار کند نه چيزهايی که قادر نباشد آنها را به کار گيرد.
14. بايد فضا و امکانات لازم را برای حرکت آزادانه کودک و تکاپو و پويش او ايجاد نمود.
15. کودک نياز دارد آزادانه بازی کند ، بدود، بالابرود، جست و خيز کند و خودش را کثيف کند.
16. هنگامی که کودک می خواهد غذايش را خودش بخورد اجازه اين کار را به او بدهيد. حتی اگر اين کار را بدرستی انجام ندهد.
17. کودک نياز دارد اعضای بدنش پاک و تميز باشد.
18. کودک نياز به احساس وجود مادر و آغوش و نوازش او بخصوص هنگام شيرخوردن دارد.
19. اسباب بازيهای اوليه کودک بايد به گونه ای باشد که نيازهای او را از نظر در دست گرفتن، زمين زدن و مکيدن و پرت کردن ارضا کند.
20. کودک نياز دارد که والدينش دريابند که او کودک است و دنيای خاص خود را دارد.
21. کودک را بايد تشويق کرد تا بتواند محبت و علاقه اش را نسبت به ديگران ابراز کند.
22. غالبا" کودک نياز دارد آشکارا نسبت به او ابراز محبت شود زيرا که با اين کار ياد می گيرد که به ديگران متقابلا" محبت نمايد.

3 سالگی :

23 . در اين سن کودک آمادگی دارد در تميز کردن ميز و منظم کردن اطاق بهم ريخته اش همکاری نمايد.
24 . در اين سن کودک گاهی همبازی های خيالی خلق می کند و خود را به قالب حيوانات در می آورد.
25 . گاهی سر به سر خواهران و برادران خود می گذارد و گاه با آنها همراه می شود.
26 . سه چرخه سواری را ياد می گيرد و می خواهد همراه مادرش به بازار برود.
27 . در زمانی که بازی کودکان به پرخاشگری و حالت تهاجم در قالب کلمات و حرکات می انجامد، نياز به راهنمايی دارند.
28 . اختلاف جنسی را درک می کند و در اين مورد گاهی اوقات سئوال ميکند که بايد به طور ساده پاسخ داده شود.
29 . دوست دارد داستانهای آشنا بدون تغيير برايش خوانده شود و از توصيف تصاوير لذت می برد.
30 . گاهی از تاريکی، سگ و ديگر حيوانات می ترسد که در اين مورد به دلداری نيازمند است.
31 . اين درک را می نمايد که والدينش قصد خروج از خانه دارند يا از اين عمل استقبال می نمايد و با آنها خداحافظی می کند يا حالت مخالفت بخود می گيرد و اين عمل ممکن است تا سنين بالاتر ادامه يابد.
32 . در زمانيکه با خانواده غذا می خورد سعی دارد با حرکاتی توجه ديگران را جلب نمايد. در اين سن می تواند به تنهايی غذا بخورد.
33. کودک علاقه مند است که در آماده کردن حمام و شستن خودش کمک نمايد. دلش نمی خواهد از حمام بيرون بيايد.
34. موقعی که از خواب بيدار می شود خوشحال است و دوست دارد در اطراف اتاق والدين جست و خيز کند.
35 . غالبا" هنگام بيدار شدن گريه سر می دهد و بعد از رفع حاجت به کمک مادرش حالت خواب آلودگی در او از بين می رود.
36. می تواند، شلوار، جوراب، کفش و بلوزش را به تن کند و نيز می تواند به راحتی لباسش را از تن درآورد و دکمه های پيراهنش را باز کند. اما نمی تواند دکمه های آن را ببندد.
37. معمولا" برای صبحانه اشتهای خوبی داردو با مهارت غذايش را می خورد. در اين مورد نياز چندانی به والدينش ندارد.
38. موقعی که غذايش در حال آماده شدن است درخواست چيزهای مورد علاقه اش مثل ميوه، گوشت و شير را می کند.
39. توانايی در بازی کردن با ساير بچه ها را بدست می آورد. در انتخاب دوستانش سليقه خاص خود را دارد.
40 . دوست دارد کم و بيش حدود نيم ساعت در رختخواب بازی کند.
41 . معمولا" درخلال شب از خواب برمی خيزد. ممکن است از رختخواب بيرون بيايد و در اطراف خانه به پرسه زدن مشغول شود.
42. در اين سن در مورد خوابهايی که ديده است شروع به صحبت می کند.
43 . ممکن است دلش بخواهد با مادرش به رختخواب برود اما والدين معمولا" می توانند با ماندن در کنار او برای مدتی او را از اين کار منصرف سازند.
44. نسبت به والدين بخصوص مادر ابراز محبت می نمايد.
45 . از بازی با پدر استقبال می کند.
46 . از نقاشی کردن با مداد رنگی و مدل سازی با خاک رس لذت می برد. اشکالی می کشد که بندرت شبيه چيزهايی است که قصد کشيدن تصوير آنها را دارد.
47 . به بزرگترها گوش می دهد. خواستار جلب رضايت و تشويق آنها است و نيز علاقه مند به تسلط در بکارگيری لغات جديد می باشد.

4 سالگی :

48 . کودک چهارساله قادر است بخوبی حرف بزند و بعضی اوقات اين عمل را به صورت مشاجره نشان می دهد.
49. بازيهای کودکانه نياز به نظارت دارند. مشاجرات ممکن است به زدن مشت و لگد منجر شود.
50 . کودک گاهی با مشاجره و گاهی نيز با دعوا ( اصطکاک فيزيکی ) از فرمان مادر سرباز می زند.
51 . در اين سن کودک شروع به فراگرفتن قوانين و ممنوعيتها می کند مثلا" می داند که توپ برای پرت کردن می باشد نه سنگ و چيزهای ديگر
52 . ممکن است پسرها با عروسک بازی کنند و دختران به اسباب بازیهای پسرانه تمايل نشان دهند ضمنا" اگر نسبت به اسباب بازی های مربوط به خودشان ابراز علاقه نمايند اشکالی ندارد.
53 . کودک بيشتر اوقات با ناز وعطوفت به والدين می چسبد و دوست دارد که در آغوش گرفته و نوازش شود .
54 . اگر مادر کمی نظارت کند کودک می تواند خودش استحمام کند و نيز قسمتی از بدن خود را خشک نمايد.
55 . معمولا" صبح ها با يک حالت نشاط از خواب برمی خيزد و نسبت به رفع نيازهای خود اقدام می کند.
56 . اگر لباسش در دسترس باشد می تواند خودش لباسش را بپوشد.
57 . از مهدکودک و بازيهای جمعی لذت می برد. زيرا بازی با ديگران را نسبت به بازی در تنهايی ترجيح می دهد.
58 . خيلی با انرژی است. در سوار شدن سه چرخه و بالارفتن از چيزهايی مانند نردبان و ... چالاک است و می تواند بعضی از ابزار را به کار برد.
59 . غالبا" برادران و خواهران بزرگترش را عصبی، کوچکترها را مورد اذيت و آزار قرار می دهد.
60 . اشتهايش نسبتا" خوب و در حال بهتر شدن است از چيزهای بخصوصی خوشش می آيد و از بعضی چيزها بدش می آيد و در غذا خوردن مهارت پيدا کرده است.
61 . بعد از نهار به استراحت می پردازد اما به ندرت چرت می زند. بی سروصدا بازی می کند.
62. می تواند به تنهايی به دستشويی برود. می تواند ادرار خود را کنترل کند.
63. با مهره ها ساختمانهای پيچيده ای می سازد و از کار خود تعريف می کند و دوست دارد پدرش در اين کار به او کمک کند.
64. در اين سن کودک بيش از هر موقع ديگر هنگام ناراحتی و اذيت شدن گريه سر می دهد و نياز به ناز و نوازش دارد ولی بلافاصله بايد او را به حال خود گذارد ( بعد از نوازش ).
65. بچه دائم در حال پرسش است برای اينکه هم اطلاع کسب کند و هم صحبت نمايد.
66. به اشعار و داستانهای پرماجرا با علاقه گوش می دهد. خصوصا" داستانهايی که در مورد چگونگی کار وسايل و دستگاهها می باشند.
67. او دوست دارد با خانواده اش غذا بخورد اما با صحبت کردن و ميز غذا را ترک کردن ايجاد وقفه در غذا خوردن می نمايد.
68 . از تاريکی و حيوانات، ماشين آتش نشانی و ... می ترسد و نمی خواهد که مادرش از منزل بيرون برود.
69. در اين موقع کودک شبها کمتر از خواب بيدار می شود مگر اينکه بخواهد به دستشويی برود، در اين زمان نياز به کمک دارد.
70 . بدون مخالفت زياد به رختخواب می رود بخصوص که وقت خواب را بداند.
71. جهت فکر و عمل بايد به کودک وقت داد.
72. کودک بايد فرصت هايی داشته باشد تا مستقلا" عمل نمايد.
73. او دوست دارد آزادانه دوستانش را به خانه بياورد و اين کار مورد قبول والدينش قرار بگيرد.
74. کودک به بازيهای ساده گروهی، جست و خيز و فعاليت نياز دارد.

5 تا 7 سالگی

75. مدرسه می تواند يک حالت تکامل در فرزند ما ايجاد نمايد اگر چه او هنوز در انجام بعضی از کارها کند است.
76. هنگام بازگشت از مدرسه بايد از کودک به گرمی استقبال نمود و با او به صحبت پرداخت.
77. اگر گهگاهی بعد از يک روز درس و مشق از کوره در می رود نياز به تفاهم دارد.
78. به کودک جهت کارهای خلاقه متناسب با استعدادشان فرصت دهيد.
79. کودک جهت بازی به فضا و وسايل لازم نيازمند است و ضمن همين بازيها است که او چيزهای زيادی فرا می گيرد.
80. والدين با آگاهی به اين امر که کودک آمادگی لازم جهت خواندن را دارد می توانند او را ياری دهند و اين موضوع ارتباط به سن معينی ندارد.
81. کودک نياز به فرصت جهت پوشيدن لباس دارد.
82. آموزش ترتيبات مربوط به بهداشت شخصی را در اين سن آغاز نماييد.
83. بايد در کودک اين احساس را ايجاد نمود که رفتن به مدرسه يک ماجرای هيجان انگيز است نه تبعيد به مکانی که مقررات و انضباط خشک در آن حکمفرماست.
84. در برابر ریخت و پاش کودک گذشت و اغماض داشته باشيد.
85. پدر با پسر و مادر با دختر بايد فرصتهايی جهت دوستی ايجاد نمايند.
86. با تاکيد برخصلتهای خوب فرزندانمان شخصيت او را بسازيم و از انتقاد نقاط ضعف او بپرهيزيم.
87. بايد پسران را تشويق کرد که خصوصيات مردانه و دختران خصوصيات زنانه را کسب کنند.

8 تا 10 سالگی

88. از اينکه احساس کند فردی مفيد و مهم است لذت می برد. فعاليتهای باشگاهی و پيشاهنگی را دوست دارد.
89. دوست دارد در جمع گروه سنی خود مورد قبول واقع شود و با نظراتش موافق باشند از تنها بودن تنفر دارد.
90. از الگوهای گروه سنی خود در رابطه با طرز لباس پوشيدن- سخن گفتن- بازی و رفتار تبعيت می کند.
91. مقرری يا درآمدی که در ازای کار بدست می آورد به او کمک می کند که ارزش پول و استقلال را بياموزد.
92. در اين سنين کودک در پی کسب اطمينان و پشتيبانی والدين خويش می باشد.
93. بزرگسالان بايد مواظب باشند که بچه ها خسته و بيش از اندازه هيجان زده نشوند.
94. دويدن- جست و خيز و ... ديگر کارهای مشکل برای آنها ضروری است.
95. فعاليت های دور از خانه ( مثل کارهای اردوئی ) به او مجال می دهد که حس ماجراجوئی خود را ارضا نمايد.
96. لازم است والدين بدانند که کودک در اين سنين هنوز آماده نيست که رفتار بزرگسالان را داشته باشد.
97. کمک او در کارهای خانه او را به قبول مسئوليتها عادت می دهد.
98. کودک در اين سن نياز به يک الگوی بزرگسال دارد از لحاظ صبوری، اصول اخلاقی و اهداف زندگی.
99. علاقمند به مشارکت در برنامه ها و فعاليتهای خانوادگی است.
100. بايد نسبت به تمايلات تند و معمولا" زودگذر کودک حوصله داشت.
101. کودک بايد ذوقش را در زمينه ادبيات رشد و توسعه دهد و نياز به اين دارد که کتابهای خوب و مفيد در دسترس داشته باشد.
102. کودک علاقمند به مشارکت در برنامه ها و فعاليتهای خانوادگی است.
103. با تمرين در زمينه های بحث و استدلال، کودک قوای مغزی خود را توسعه می دهد.
104. در مورد زمان انجام کارهای خانه- تماشای تلويزيون و ... بايد با والدين به توافق برسد.
105. در اين سنين کودک به مرحله ای رسيده است که تصميماتی بگيرد و خود با نتيجه اشتباهات روبرو شود البته نه در کارهای جدی
106. در برابر حرکات و حالات عصبی خود نياز به گذشت و اغماض و توجه اوليا نسبت به منشاء آنها دارد.

( 11 تا 13 سالگی

107. در شبانه روز به 8 تا 10 ساعت خواب نياز دارد.
108. از لحظات تنهايی و خلوت کردن با خود لذت می برد و دوست دارد در صورت امکان اطاقی مخصوص خود داشته باشد.
109. در مورد اينکه چه رفتاری خوب و چه حرکتی بد است از والدينش می خواهد که او را راهنمايی نمايند.
110. برای عملی ساختن پروژه های شخصی خود نياز به کسب درآمد از طريق مقرری خود و انجام کارهای متفرقه دارد.
111. از نظر نوع لباس و فعاليتها دوست دارد، از الگوهای گروهی تبعيت کند.
112. نوجوان در اين سنين احساس نياز می کند که از طرف گروه سنی خويش مورد قبول واقع شود و در آن نقش فعال ايفاء نمايد.
113. آگاهی نوجوان نسبت به بدن خود و تغييرات آن و همچنين نيرو و توانايی های آن واجد اهميت است.
114. در مورد احترام متقابل بايد با او صحبت کرد و در اين زمينه به او رهنمود داد.
115. هنگاميکه عملی انجام می دهد و مورد تحسين هم گروههايش قرار می گيرد شاد می شود.
116. بايد فرصت هايی ايجاد کرد که نوجوان بتواند تجربياتش را ( در زمينه ورزش - علم ) نسبت به دنيای اطرافش گسترش دهد.
117. از بين افراد بالغ و مورد تحسين اش کسانی را بعنوان الگوی منزلت انتخاب می کند.
118. نوجوان را بايد تشويق نمود تا مهارت خود را در ورزشهای جديد به مورد آزمايش گذارد.
119. نوجوان علاقه مند به بازيهايی است که در آن نياز به مقدار زيادی کار تيمی و سازماندهی داشته باشد.
120. نوجوان دوست دارد که نظراتش در مباحثات خانوادگی نقش مهمی ايفا نمايد.
121. برای اطمينان از اينکه نوجوان از بازيهای دارای فشار زياد بيش از حد خسته نشود لازم است مراقبتهايی صورت گيرد.
122. با واگذاری مسئوليتهای خانوادگی در حد توانايی، جوان مقام شان اجتماعی خانواده را در می يابد.
123. نوجوان بايد آزاد باشد تا فعاليتهای اجتماعی خود را در جهت رشد و تعالی سازمان دهد.
124. نوجوان به اغماض و تفاهم از سوی بزرگسالان نسبت به روحيه عصيانگر خود نياز دارد.
125. نياز به داشتن هدفی مبتنی بر موازين عالی اخلاقی مانند مذهب و پيشاهنگی دارد.
126. تصديق علنی والدين نسبت به اينکه نوجوان فردی با ارزش است از اهميت اساسی برخوردار است.
127. ايجاد حس اطمينان در نوجوان و راهنمايی او باعث بوجود آمدن ديد مثبت در او نسبت به وظايف و نقش وی می شود.
128. بايد نسبت به رشد توانائی ها و استعدادهای نوجوان توجه دقيق مبذول داشت.

14 تا 16 سالگی

129. نوجوان بايد از مشاوره و راهنمايی فرد يا افراد بصير در زمينه تحصيلات و شغل آينده خود بهره مند شود.
130. نوجوان در اين سنين احتياج به تشويق جدی جهت رشد فکری و ذوق هنری خويش دارد.
131. نوجوان بايد فرصت داشته باشد که از طريق کار پول بدست آورد و در مورد خرج کردن آن خود تصميم بگيرد.
132. نوجوان علاقمند به کسب درخشش در بازيهای ورزشی و ديگر فعاليتها است.
133. نوجوان را بايد وادار نمود که خود مسئول حفظ وسائل شخصی و ابزارآلات سرگرمی خود باشد.
134. نوجوان بدنبال برنامه های با ارزشی است که نيروی فراوان بدنی و احساسی خود را صرف آن نمايد.
135. نوجوان را بايد ترغيب و تشويق نمود که مسئوليت حفظ تندرستی خود را عهده دار شود.
136. نوجوان بايد آزاد باشد تا روابط دوستانه عميقی داشته باشد.
137. مقبوليت و تاييد نوجوان توسط دوستانش برای او اهميت بسزايی دارد.
138. در مورد اينکه چه مقدار آزادی بايد داشته باشد، نوجوان خواستار شرکت در اين تصميم گيری است.
139. نوجوان می خواهد که والدينش الگوهای رفتاری مطلوبی برای او باشند.
140. نوجوان در اين سن از فرصت سهيم شدن در برنامه ريزی ها و مسئوليتهای خانوادگی استقبال می نمايد.
141. در زمينه رشد آگاهی نسبت به مسائل و مشکلات اجتماعی و جامعه، نوجوان نيازمند هدف و تشويق می باشد.
142. برای اينکه از نقطه نظرهای ديگران با اطلاع شود نوجوان علاوه بر پدر و مادر، خواستار روابط دوستانه با ديگر بزرگسالان است.
143. گذشت و اغماض در برابر نياز نوجوانان از نظر تندبودن- کله شقی و سروصدا و شلوغ کردن يک موضوع اساسی است.
144. بعد از مدرسه و در ايام تعطيل مجتمع های ورزشی و مراکز جوانان باعث ايجاد علاقه در نوجوانان می شود و از بزه کاری آنها جلوگيری می کند.
145. نوجوان بايد پيرامون مسائل جنسی، آگاهيهای واقعی داشته باشد و نيز بايد او را مطمئن ساخت که اينگونه احساسات چيزی نيست که از آنها بترسد.
146. والدين بايد به اين نکته توجه کنند که پرخاشجويی و فاصله گرفتن نوجوان امری زودگذر است.
147. در خلال ايام بيکاری بلند مدت جهت بررسی امور و اعمال خود خواستار صبر و شکيبايی است.
148. نوجوانان دوست دارند بيشترين وقت خود را به فعاليتهای سرگرم کننده صرف کنند. فعاليتهای اجتماعی - تماشای تلويزيون- بازی- مطالعه- و گوش کردن به موسيقی
149. تنهايی يکی از ويژگيهای زندگی نوجوانی است و نشانه نابهنجاری يا بيماری نيست.
150. اختلاف و تعارض با برادر و خواهر، مثل اختلاف با پدر و مادر، برای آنها ناراحتی ايجاد می کند.
• نوجوانی دوره ای است که در آن خلق انسان زياد تغيير می کند.
• تغييرات خلقی يکی از ويژگيهای بهنجار زندگی نوجوانی است.
• اگر به گفته های نوجوان اعتماد شود، به رغم داشتن خلق نوسانی خوشحال خواهد شد، زندگی خود را مثل ديگران اداره خواهد کرد و با زمينه های مختلف زندگی کاملا" سازگار خواهد بود.

ثبت نام اینترنتی از تاریخ 15/4/89

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389

قابل توجه والدین محترم که هنوز برای ثبت نام مراجعه نداشته اند از تاریخ ۱۵/۴/۸۹

با مراجعه به مدرسه برای هر دانش آموز با برگ خاص زیر که از دفتر دریافت می کنید

به سایت

www.Tedu.ir

و با شماره کد ۶رقمی و نام کاربری - ۸ رقمی و گذر واژه ۸ رقمی

به سامانه ثبت نام اینترنتی وارد و ثبت نام موقت انجام می شود و در مرحله بعد از طرف مدرسه باید تایید انجام شود در غیر اینصورت ثبت نام لغو می شود .

ثبت نام اینترنتی از تاریخ 15/4/89

مدیر دبستان حساس — 15 تير 1389